آیا به دلیل مشکلات روحی و روانی به دنبال یک متخصص روانشناسی بالینی هستید؟ با نحوه عملکرد این روانشناسان آشنایی نداشته و نمی دانید در چه زمینه هایی فعالیت می کنند؟ در این شاخه از علم روانشناسی آزمون های روان شناختی و مصاحبه هایی صورت گرفته تا مشکلات روانی افراد شناخته شود.
درحالت کلی می توان گفت که درک، درمان و پیشگیری از مشکلات سلامت روان، از مهم ترین کار هایی است که روانشناسان در این زمینه انجام می دهند.
روانشناسی بالینی چیست؟
این شاخه از روانشناسی از انواع روانشناسی، به ارزیابی و درمان بیماری های روحی، روانی و رفتاری افراد می پردازد. اشخاصی که در این زمینه فعالیت دارند، علم روانشناسی را با درمان مشکلات روانشناختی ادغام می کنند.
این افراد به عنوان روان درمانگر و در حوزه روانشناسی کار می کنند. روش های درمانی که این افراد برای بیماران خود به کار می گیرند، بسیار متنوع است. مهم ترین کاربرد های روانشناسی بالینی در جامعه به شرح زیر می باشد:
- درمان اضطراب
- اختلالات دو قطبی
- وابستگی عاطفی
- اختلال شخصیت
- افسردگی
- اختلال در خواب
- ناسازگاری های رفتاری
- اختلال کمبود توجه
- سوء استفاده جنسی
- و …
بسیاری از مراجعان نمیدانند روانشناسی بالینی چه تفاوتی با سایر شاخهها دارد؛ آشنایی با تفاوتهای روان شناسی و مشاوره میتواند به انتخاب مسیر درمانی مناسب کمک کند.
بر اساس تعریف APA، روانشناسی بالینی بر ارزیابی، تشخیص، درمان و پیشگیری از اختلالات روانی، هیجانی و رفتاری تمرکز دارد.
متخصصین روانشناسی بالینی در چه زمینه هایی فعالیت دارند؟
افرادی که به عنوان متخصص روانشناسی بالینی معرفی می شوند، فعالیت های مختلفی انجام داده و خدمات زیادی به مراجعه کنندگان خود ارائه می دهند. مهم ترین فعالیت های این روانشناسان عبارتند از:
- درمان وسواس
یکی از مهم ترین اقداماتی که این متخصصین انجام می دهند، کنترل و درمان وسواس در افراد می باشد. این اختلال روحی بسیار خطرناک بوده و اجبار و اضطراب را برای افراد به همراه دارد. این روانشناس ها به خوبی این مشکل را در افراد ریشه یابی کرده و درمان می کنند.
- درمان افسردگی
این اختلال در بین افراد بسیار رایج بوده و افراد زیادی به آن مبتلا هستند. این افراد معمولا بی حوصله بوده و در خواب و غذا خوردن مشکل دارند. این اختلال نه تنها زندگی فرد بیمار را سخت می کند بلکه در زندگی بقیه افراد خانواده نیز تاثیرات منفی می گذارد.
این روانشناسان با صحبت و گفتگو، علت این اختلال را در افراد پیدا کرده و برای درمان آن اقدام می کنند.
- درمان استرس
آن دسته از روانشناسان که در این حوزه فعالیت دارند، می توانند در درمان استرس نیز به شما کمک کنند. با توجه به شرایط بد اقتصادی و مشغله های زیاد زندگی، بسیاری از افراد به این اختلال دچار می شوند. زندگی برای این گونه افراد با تنش و اضطراب همراه بوده و نگرانی های زیادی دارند.
در این شرایط یک متخصص روانشناسی بالینی می تواند با راهکار های مختلف، استرس را از فرد بیمار دور کند.
مهمترین مهارت یک روانشناس بالینی چیست؟
روش های درمانی در روانشناسی بالینی
افرادی که به عنوان متخصص در این زمینه فعالیت دارند، از روش های مختلفی برای بهبود بیماران خود استفاده می کنند. موثر ترین و بهترین نمونه از این روش ها عبارتند از:
درمان شناختی رفتاری
درمان شناختی رفتاری (CBT) یکی از رایجترین و مؤثرترین روشهای رواندرمانی است که برای کمک به افراد در شناسایی و اصلاح الگوهای فکری و رفتاری ناسالم به کار میرود. تمرکز بر روی حل مشکل و هدف، تغییر الگوی فکری مراجع در جهت تغییر پاسخ او به موقعیتهای سخت است تا با با ایجاد تغییری در شیوه ی تفکر و نحوه برخورد، بتوان به بهبود احساسات فرد کمک کرد. بسیاری از روشهای درمانی در روانشناسی بالینی، مانند درمان شناختی-رفتاری، ریشه در اصول روانشناسی شناختی دارند که بر افکار، باورها و الگوهای ذهنی فرد تمرکز میکن
گروه درمانی
روش های درمانی که متخصصین در روانشناسی بالینی استفاده می کنند، بسیار متنوع می باشد. یکی دیگر از این روش های پر کاربرد و موثر، گروه درمانی است. در این روش جلسات گروهی برگزار شده و بیماران از این طریق درمان می شوند.
برای این منظور بیماران با مشکلات مشابه در یک گروه دسته بندی شده و در این جلسات شرکت می کنند. با این کار بیماران احساس تنهایی نکرده و می توانند از تجربیات هم گروهی های خود استفاده کنند.
درمان نوروفیدبک
این روش درمانی بسیار جدید بوده و امروزه مورد استقبال قرار گرفته است. معمولا روانشناسان برای درمان اختلالات خفیف از این شیوه درمانی استفاده می کنند. در این روش، روانشناس با استفاده از کنترل امواج مغزی در فرد، تغییراتی ایجاد می کند.
با انجام مداوم این تمرینات، رفتار فرد تغییر کرده و اختلالات روانی به مرور زمان درمان می شوند.
روانشناسی بالینی چه مشکلاتی را بررسی می کند؟
بسیاری از افراد نمی دانند که علم روانشناسی بالینی بیش تر بر روی چه مواردی تمرکز دارد. فعالیت افراد فعال در این حوزه با سایر متخصصان سلامت روان متفاوت می باشد. این اشخاص بیش تر بر روی تشخیص و درمان اختلالات روانی تمرکز دارد.
افراد مختلف، زوج ها و خانواده ها می توانند برای درمان مشکلات خود از این افراد کمک بگیرند. مهم ترین اختلالات و مشکلاتی که توسط این افراد مورد بررسی و درمان قرار می گیرند، عبارتند از:
- درمان و مدیریت اختلالات خلقی مانند اختلال افسردگی و دو قطبی
- مدیریت و درمان اختلالات خوردن
- اختلالات مصرف مواد
- اختلالات اضطرابی مانند فوبیا
- اختلال روانپرشی مانند اسکیزوفرنی
- اختلالات شخصیتی مانند مشکل شخصیت مرزی
- مدیریت و درمان تروما
- اختلالات مرتبط با استرس
- مدیریت سوگ
- کمک به مهارت های فردی مانند عزت نفس
- مدیریت مشکلات زناشویی و خانوادگی
نکته: برای تشخیص و درمان اختلالات شخصیتی، روانشناسان بالینی از نظریهها و آزمونهای مرتبط با روانشناسی شخصیت استفاده میکنند تا الگوهای پایدار رفتاری فرد را بررسی کنند.
مهارت های روانشناسان بالینی
در علم روانشناسی بالینی از مهارت ها و راهکار های مختلفی استفاده می شود. روانشناسانی که در این حوزه فعالیت دارند، موثرترین روش ها را مورد استفاده قرار داده و در مدت زمان کوتاهی بیمار را درمان می کنند.
مهم ترین مهارت ها و روش های درمانی مورد استفاده در این شاخه از علم روانشناسی به شرح زیر می باشند:
- از مصاحبه و ارزیابی رفتاری برای تشخیص علت بروز مشکلات استفاده می کنند.
- آزمون های روان شناختی از بیمار گرفته و آن ها را با دقت مورد بررسی قرار می دهند.
- این افراد با استفاده از طیف وسیعی از رویکرد های مبتنی بر شواهد افراد و خانواده ها مداخله می کنند.
- کارآموزان را در مرحله درمان قرار داده و بر کار آن ها نظارت دارند.
- این اشخاص با هدایت تئوری و تحقیق به دانشجویان این رشته آموزش می دهند.
- به متخصصان سایر زیر شاخه های روانشناسی مشاوره می دهند.
در کنار روانشناسی بالینی، شاخههای دیگری نیز وجود دارند که هرکدام کاربرد خاص خود را دارند؛ برای مثال روانشناسی صنعتی بیشتر بر بهبود عملکرد شغلی، رضایت کارکنان و محیطهای سازمانی تمرکز دارد.
کاربرد روانشناسی بالینی چیست و در چه مواردی می تواند به افراد کمک کند؟
افرادی که در این زمینه فعالیت دارند، می توانند در موارد مختلفی به بیماران روحی و روانی کمک کنند. مهم ترین اختلالاتی که با مراجعه به این گونه روانشناس ها درمان می شود، عبارتند از:
- نگرانی یا ترس
- بی خوابی
- اختلال وسواسی فکری عملی
- اعتیاد به مصرف مواد
- افسردگی
- اضطراب
- اعتیاد به قمار یا بازی های کامپیوتری
- بیش فعالی
- مشکلات یادگیری
- بیماری اوتیسم
- مشکلات رفتاری
- آسیب های مغزی
- آلزایمر
- پارکینسون
- روانشناسی کودک
مطالعات Mayo Clinic نشان میدهد رواندرمانی مبتنی بر شواهد میتواند بهطور مؤثری علائم افسردگی، اضطراب و اختلالات رفتاری را کاهش دهد.
کلام آخر
با شناخت روانشناسی بالینی متوجه شدیم که این علم اهمیت بسیار زیادی دارد. روانشناسان فعال در این حوزه، از گفتگو درمانی استفاده کرده و با انجام مصاحبه و آزمون ها، مشکلات روانی و شخصیتی افراد را ریشه یابی می کنند. افرادی که در این حوزه کار می کنند، بیماری های روانی را در افراد پیدا کرده و آن ها را درمان می کنند.
سوالات متداول روانشناسی بالینی
- آیا روانشناس بالینی همان روانپزشک است؟
خیر این دو شاخه کاملا با هم متفاوت هستند. روانپزشک می تواند برای بیمار دارو تجویز کند اما این افراد به دلیل عدم تحصیل در دانشکده پزشکی شرایط چنین کاری را ندارند.
- هدف اصلی روانشناسی بالینی چیست؟
هدف این رشته تخصصی، درک، پیش بینی، درمان یا کاهش اختلالات، ناتوانی ها و یا هر نوع ناسازگاری می باشد.
- روانشناسی بالینی با روانشناسی عمومی چه تفاوتی دارد؟
شاخه عمومی این علم بر روی رفتار های ذهنی و کارکرد های روانشناختی تمرکز دارد. در حالی که شاخه بالینی این علم علاوه بر این موارد به بررسی بیماری های روانی نیز می پردازد.
منابع:
American Psychological Association (APA)
Mayo Clinic
