روانشناسی کودک شاخه ای از علم روانشناسی محسوب می شود که به بررسی شرایط روانی، اجتماعی و شناختی کودک می پردازد. دوران کودکی یکی از مهم ترین دوران زندگی شخص است. بسیاری از ویژگی های اخلاقی و رفتاری فرد در این دوران شکل می گیرد. به همین علت نیاز است تا این اطمینان حاصل شود که کودک در این دوران با مشکلات اجتماعی و روانی رو به رو نشود.
روانشناس کودک با بررسی شرایط روحی و روانی کودک و با استفاده از متد های علمی می تواند ریشه مشکلات را شناسایی کند و با راه هایی مثل بازی درمانی، گفت و گو یا هنر درمانی به کودک کمک کند تا از مشکلات پیش آمده عبور کند. در مقاله حاضر قصد داریم تا شما را بیشتر با روانشناسی کودک و جنبه های مختلف آن آشنا کنیم.
روانشناسی کودک چیست؟
کودکان در بسیاری از مواقع قادر به بیان احساسات و مشکلات خود نیستند. به همین علت این مشکلات می تواند در طولانی مدت باعث ایجاد مشکلات روحی و روانی در آنها شود.
به عنوان مثال مواردی مثل طلاق گرفتن والدین یا از دست دادن عزیزان باعث می شود که کودک دچار مشکلات روحی شود. روانشناسی کودک دقیقا بر روی رفتار های کودک تمرکز می کند و می تواند با بررسی رفتار های فرد، مشکلات احتمالی که کودک با آن درگیر است را شناسایی کند.
متاسفانه بسیاری از خانواده ها شاید به سلامت روان کودک خود اهمیت چندانی ندهند. با این وجود باید توجه داشته باشید که سلامت روحی و روانی شخص نیز به اندازه سلامت جسمی اهمیت دارد. به همین علت در صورتی که کودک یک واقعه تلخ را پشت سر گذاشته است لازم است تا به روانشناس کودک مراجعه کرده تا علاوه بر شناسایی مشکل، درمان کودک نیز شروع شود.
نحوه کار روانشناس کودک چگونه است؟
روانشناس کودک می تواند با ایجاد یک رابطه دوستانه با فرزند شما مشکلاتی که با آن درگیر است را شناسایی کند. بعد از شناسایی مشکل، با روش های علمی و یا استفاده از متد هایی مثل بازی درمانی به حل مشکل می پردازد. علاوه بر این، در طول این مدت، روانشناس مشورت های لازم را به والدین نیز ارائه می دهد تا والدین نیز بتوانند نوع رفتار خود با کودک را متناسب با شرایط فعلی تغییر دهند.
روانشناسی کودک به چه مواردی می پردازد؟
همان طور که گفته شد، روانشناسی کودک به سلامت روحی و روانی فرزندان شما می پردازد. به صورت کلی می توانیم وظایف رواشناسی کودک را به 5 دسته تقسیم کنیم که در ادامه به آن اشاره می کنیم:
- تشخیص و درمان اختلالات روانی و شخصیتی: بسیاری از بیماری هایی مثل استرس، اضطراب، افسردگی و اختلالات رفتاری ریشه در کودکی فرد دارد. روانشناس کودک می تواند به حل این مشکلات کمک کند.
- کمک به رشد مهارت های اجتماعی و عاطفی: بعضی از کودکان در ارتباط گرفتن با هم سن و سال های خود دچار مشکلاتی هستند. روانشناس کمک می کند تا کودک مهارت های ارتباط گیری با دیگران را یاد گرفته و اعتماد به نفس بیشتری به دست آورد.
- کمک به فرآیند های تربیتی و آموزشی: در صورتی که فرزند شما دچار افت تحصیلی شده باشد یا اینکه رفتار مناسبی در کلاس نداشته باشد روانشناس می تواند در این شرایط کمک زیادی کند.
- پیشگیری از مشکلات روانی: بسیاری از اختلالات روانی مثل ADHD یا بیش فعالی توسط روانشناس شناسایی شده و حمایت های لازم به کودک ارائه می شود.
- ارائه مشاوره های لازم به والدین: هنگامی که کودک دچار مشکل می شود، والدین نیز در خطر قرار می گیرند. روانشناس می تواند با ارائه راهنمایی ها و مشاوره، خیال والدین را از وضعیت روحی کودک آسوده کند.
بنابراین همان طور که مشاهده کردید استفاده از روانشناس کودک مزایای زیادی دارد. به همین علت در صورتی که اختلالات رفتاری در فرزند خود مشاهده می کنید لازم است تا با مراجعه به روانشناس کودک سریعا مشاوره های لازم را دریافت کنید.
زمان مراجعه به روانشناس کودک
این سوال همیشه برای والدین وجود دارد که چه طوری بفهمم فرزند من نیاز به مشاوره روان شناس دارد یا خیر. خب اگر شما فرزند داشته باشید حتما می دانید که کودک در برخی از مواقع ممکن است دمدمی مزاج شود یا حتی برای مدت کوتاهی افت تحصیلی کند. با این وجود برخی از علائم وجود دارد که نشان دهنده نیاز به مداخله یک روانشناس است.
از علائمی که نشان دهنده نیاز به مراجعه به روانشناس کودک است، می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- تغییرات شدید در رفتار های کودک
- اضطراب یا ترس های غیر منطقی
- افت تحصیلی یا مشکلات در مدرسه
- تغییرات در شرایط خواب و غذا
- آسیب زدن به خود
- رفتار های وسواسی
- تغییرات ناگهانی در علایق و فعالیت ها
در صورتی که علائم فوق را در فرزند خود مشاهده کردید بهتر است به روانشناس کودک مراجعه کنید. علاوه بر این، توصیه می شود در صورتی که کودک شما اخیرا با رویداد هایی مثل از دست دادن نزدیکان یا طلاق والدین نیز رو به رو شده است، حتما با مراجعه به روانشناس کودک مشورت های لازم را دریافت کنید.
ضرورت مراجعه به روانشناس کودک
متاسفانه در کشور ما افراد برای مراجعه به روانشناس مقاومت زیادی می کنند و اهمیت چندانی به این موضوع نمی دهند. با این وجود باید بدانید که بیماری های روحی و روانی می تواند از بیماری های جسمی خطرناک تر باشد. روانشناس کودک به شما و فرزندتان کمک می کند تا از بحران های به وجود آمده در زندگی خود عبور کنید.
فراموش نکنید که مشکلات روحی در کودکی می تواند کل آینده شخص را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین اگر علائم نیاز به روانشناس را در کودک خود مشاهده کردید به هیچ عنوان این کار را به تاخیر نیاندازید.
آشنایی با اصلی ترین روش های درمان در روانشناسی کودک
روانشناسی کودک از روش های مختلفی برای درمان و پیدا کردن مشکل استفاده می کند. این که کدام روش برای کودک شما مناسب است بستگی به نظر روانشناس دارد. روانشناس کودک می تواند بر اساس نیازهای کودک شما بهترین متد های درمانی را برای شخص انجام دهد. در ادامه به برخی از مهم ترین روش ها در روانشناسی کودک می پردازیم.
1- درمان فردی کودکان
در این روش، روانشناس در ابتدا با کودک ارتباط برقرار کرده و بر اساس شخصیت کودک مشکلات را شناسایی می کند. در این مرحله در صورتی که سن شخص پایین باشد نیاز به مشارکت سایر اعضای خانواده بیشتر می شود. درمان کودکان ممکن است همراه با دارو درمانی یا گروه درمانی باشد.
2- خانواده درمانی
گاهی اوقات مشکلات کودک ریشه در رفتار های والدین یا اعضای خانواده دارد. در چنین شرایطی روانشناس با بررسی شرایط، مشاوره های لازم را به والدین ارائه می دهد تا در صورت نیاز رفتار های خود را اصلاح کنند.
3- بازی درمانی
کودکان عاشق بازی کردن هستند. در بازی، کودک می تواند عواطف و احساسات و حتی مشکلات خود را بروز دهد. متخصص روانشناسی کودک، با استفاده از روش های علمی می تواند از طریق بازی کردن مشکلات را شناسایی و درمان کند.
4- نوروفیدبک
این روش بیشتر برای درمان بیماری هایی مثل بیش فعالی یا اختلالات یادگیری موثر است.
توجه داشته باشید که در اکثر مواقع مشکلات روحی و روانی نیز مثل مشکلات جسمی هستند. به عبارت دیگر در صورتی که به موقع و سریع به روانشناس کودک مراجعه شود، مشکل می تواند به ساده ترین شکل رفع شود. در نقطه مقابل اگر مشکلات روی هم سرکوب شوند ممکن است کودک دچار مشکلات جدی شده و روند درمان آن نیز سخت تر شود.
سخن پایانی
این موضوع را به خاطر داشته باشید که کودکان نمی توانند مشکلات خود را تشخیص دهند و این وظیفه والدین است که علاوه بر سلامت جسمی کودک، به سلامت روان آن نیز توجه کافی داشته باشد. در صورتی که کودک شما دچار اختلالات رفتاری شده است بدون هیچ نگرانی به روانشناس کودک مراجعه کنید تا مشورت های لازم در این زمینه به شما داده شود.
سوالات متداول
آیا روانشناسی کودک در حل مشکلات فیزیکی مثل دیر راه افتادن کودک یا دیر حرف زدن آن موثر است؟
بله. در بعضی از مواقع این مشکلات فیزیکی می تواند نشان دهنده یک مشکل ذهنی باشد. روانشناس کودک در چنین مواقعی نیز می تواند کمک زیادی به شخص کند.
روانشناسی کودک بر چه حوزه هایی تمرکز دارد؟
رشد کودک، رفتار، احساسات و شرایط اجتماعی کودک از جمله مواردی است که در روانشناسی کودک به آن پرداخته می شود.
هدف از روانشناسی کودک چیست؟
روانشناسان کودک تلاش می کنند تا جنبه های مختلف رشد کودک را درک کنند. نحوه یادگیری، واکنش های عاطفی کودکان به دیگران، دوست یابی، درک احساسات و شخصیت و تعامل با کودک از جمله کارهایی است که در روانشناسی کودک انجام می گیرد.
چرا روانشناسی کودک اهمیت دارد؟
روانشناسی کودک کمک می کند تا شخصیت کودک را بهتر درک کنیم و با کمک به کودک، آینده بهتری را برای آن بسازیم. علاوه بر این، روانشناس کودک به والدین نیز کمک می کند تا بدانند باید چگونه با فرزند خود رفتار کنند.
