وقتی صحبت از قاتلان خاموش سلامت میشود، کمتر کسی به چربی خون فکر میکند؛ اما حقیقت این است که کلسترول بالا، بیآنکه درد یا علامت واضحی داشته باشد، میتواند سالها در بدن ما پیشروی کند و ناگهان زمینهساز سکته قلبی یا مغزی شود. چربی خون مشکلی شایع اما اغلب نادیدهگرفتهشده که در دنیای پرشتاب امروز، بهخصوص با رژیمهای غذایی ناسالم و سبک زندگی کمتحرک، بیش از هر زمان دیگری در حال گسترش است.
در این مقاله، میخواهیم نگاهی دقیق و علمی داشته باشیم به چیستی چربی خون، دلایل افزایش آن، عوارض خطرناکش و مهمتر از همه، راههای ساده و مؤثر برای کنترل و کاهش آن.
چربی خون چیست؟
قبل از هر چیز باید بگوییم که چربی خون به تمام چربی های موجود در خون اطلاق می شود. این چربی از طریق یک کپسول پروتئینی منتقل شده و غلظت آن به مقدار دریافتی و دفعی روده ها بستگی دارد.
زمانی که در بدن فرد مقدار کلسترول لیپوپروتئین با چگالی کم و تری گلیسیرید افزایش می یابد، این بیماری خون را نشان می دهد. بالا بودن سطح این چربی ها در بدن می تواند با خطرات جدی مانند احتمال حمله قلبی برای افراد همراه باشد. پزشکان این عارضه را با تصلب شرایین و سایر بیماری های جدی مانند حمله قلبی، سکته مغزی و بیماری شریان های محیطی مرتبط می دانند.
علائم چربی خون بالا
بیماری چربی خون بالا به طور کلی همراه با علامتی نیست و تنها راه برای پی بردن به اینکه آیا شما آن را دارید، آزمایش خون است.با این حال، پس از مدتی، تجمع پلاک که از کلسترول و چربیها تشکیل شده است، میتواند جریان خون به قلب یا مغز شما را کند یا متوقف کند.
این تجمع پلاکها میتواند منجر به بیماری خطرناکی مانند حمله قلبی و سکته مغزی شود. حمله قلبی با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، سرگیجه و غیره همراه شود. سکته مغزی نیز میتواند سبب سردرد ناگهانی، بی حسی و گزگز اندام، اختلال تکلم، کاهش بینایی و اختلال تعادل شود.
گاهی اوقات نیز در اثر بروز این بیماری، رسوبات چربی کوچکی در زیر پوست و معمولا در اطراف چشم ایجاد می شود. این توده ها در اندازه ها و مکان های مختلفی از پوست ایجاد می شوند و به خودی خود بی خطر هستند. این بیماری باعث انسداد شریان ها در اندام ها شده و همین امر می تواند سبب گزگز در دست و پا ها شود.
در این تست میزان چربیهای خون یعنی کلسترول و تریگلیسرید اندازه گیری می شوند. کلسترول بر حسب لیپوپروتئینهایی که توسط آنها حمل میشوند به دو گروه تقسیم میشوند:
- LDL: مشهور به کلسترول “بد” چون در دیوار عروق تجمع مییابند.
- HDL: مشهور به کلسترول “خوب” چون کلسترول اضافی را به کبد میبرد.
مراجعه به پزشک برای تشخیص چربی خون
با توجه به خطرناک بودن این بیماری، بهتر است با مشاهده اولین نشانه ها حتما به پزشک مراجعه کنید. در این شرایط دکتر یک آزمایش خون برای تشخیص میزان چربی خون از شما می گیرد. در تفسیر آزمایش خون میزان دقیق چربی مشخص شده و در صورت بالا بودن، دارو توسط پزشک تجویز می شود.
اگر داروی تجویز شده را طبق دستور پزشک استفاده کنید، این مشکل به سرعت در بدن رفع می شود. در غیر این صورت چربی در رگ ها انباشته شده و بیماری شدت می گیرد. با گسترش این بیماری احتمال حمله قلبی در افراد وجود دارد.
عوامل موثر بر چربی خون بالا
چربی خون در اثر عوامل مختلفی بالا می رود. معمولا پزشکان عدم داشتن یک رژیم غذایی سالم و مناسب را به عنوان عامل اصلی بروز این بیماری معرفی می کنند. افرادی که غذا های چرب مصرف کرده و ورزش نمی کنند، بیش تر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.
عوامل دیگری نیز در بروز این بیماری موثر هستند که عبارتند از:
۱.کم کاری تیروئید:
یکی از علل مهم بروز این بیماری، کم کاری تیروئید می باشد. زمانی که هورمون تیروئید به اندازه کافی در بدن تولید نشود، احتمال بروز این عارضه زیاد است. در این شرایط انرژي در بدن به درستی مصرف نمی شود و در نتیجه بدن کالری های خود را به چربی خون تبدیل می کند.
۲.دیابت:
این بیماری سبب افزایش قند خون در بدن شده و این مواد به صورت کالری در بدن باقی می مانند. زمانی که این کالری ها نتوانند در بدن مصرف شوند، به تری گلیسیرید و یا کلسترول تبدیل می شوند.
۳.سندروم متابولیک:
این عارضه بسیار خطرناک بوده و در صورت عدم درمان، احتمال ابتلا به بیماری های قلبی، دیابت و سکته افزایش می یابد. فشار خون بالا، چربی دور شکم، قند خون بالا، بالا بودن سطح تری گلیسیرید و یا کلسترول از نشانه های این عارضه می باشند.
در صورتی که سه مورد از این نشانه در بدن شما ظاهر شود، احتمال ابتلا به این عارضه در بدن شما بسیار زیاد است.
۴.سندروم کوشینگ:
سندروم کوشینگ یکی دیگر از عوامل بروز این بیماری است. این عارضه به دلیل بالا بودن غیر طبیعی سطح هورمون کورتیزول رخ می دهد. این هورمون بر اثر استرس افزایش یافته و می تواند تری گلیسیرید ها را نیز تحریک کند. در نهایت وجود این سندروم در بدن سبب بروز چوبی خون بالا می شود.
۵.سندروم تخمدان پلی کیستیک:
خانم هایی که به این سندروم مبتلا شده اند نیز ممکن است در دام چربی خون بالا بیافتند. این سندروم هورمون هایی تولید می کند که باعث مقاومت سلول ها به انسولین می شود. در نهایت، این هورمون ها سبب کاهش انسولین شده و کالری را در بدن افزایش می دهند. با این کالری های اضافی، چربی خون افزایش یافته و در نتیجه فرد با مشکلات مختلفی مواجه می شود.
دیگر علل شایع چربی خون بالا
علاوه بر موارد که تا به حال به آن ها اشاره کردیم، فاکتور های دیگری نیز وجود دارند که در بروز چربی خون بالا موثر هستند. این بیماری می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی بروز کند. طبق تحقیقات انجام شده، این دلایل بسیار زیاد بوده و متنوع هستند.
مهم ترین و رایج ترین نمونه از این دلایل عبارتند از:
- چاقی
- ژنتیک
- سیگار کشیدن
- مصرف بیش از حد الکل
- مصرف دارو های خاص مانند دیورتیک ها و استروئید ها
- کم تحرکی
- یائسگی زودرس
- ایدز
- استرس مزمن
- سیروز صفرآوی
- لوپوس
تشخیص چربی خون بالا
پزشکان به روش های خاصی این بیماری را در بدن افراد تشخیص می دهند. رایج ترین و مهم ترین روش برای این کار، انجام آزمایش خون است. این تست با نام پانل چربی و یا پروفایل لیپیدی معرفی می شود. در این تست میزان کلسترول خون اندازه گیری می شود.
در شرایطی که این دو تست مقدار بالاتر از حد طبیعی را نشان دهند، فرد به بیماری چربی خون بالا مبتلا شده است. در این آزمایش فاکتور هایی مورد بررسی قرار می گیرد که عبارتند از:
- LDL
- HDL
- Cholesterol
- Triglycerides
روش های درمان چربی خون
حال که متوجه شدید چربی خون چیست و در اثر چه عواملی بروز می کند، خوب است که با روش های درمان آن نیز بیش تر آشنا شویم. در ابتدای تشخیص این بیماری، پزشک داشتن یک رژیم غذایی مناسب و کم چرب را به بیمار توصیه می کند. اگر این برنامه غذایی نتواند در کاهش چربی خون موثر باشد، دارو درمانی آغاز می شود.
رایج ترین و موثر ترین دارو ها در درمان این بیماری به شرح زیر می باشند:
- استاتین ها مانند داروی آتورواستاتین، فلوواستاتین، لوواستاتین، پیتاواستاتین، پراواستاتین و سیمواستاتین
- مهار کننده های جذب کلسترول مانند ازتیمایب
- رزین های متصل شونده به اسید صفراوی مانند کلستیرامین، کولسولام، کلستیپول
- سایر مکمل های کاهش دهنده کلسترول
- نیاسین
- مکمل های اسید چرب امگا ۳
- فیبرات ها مانند فنوفیبرات یا لوپید
روش های خانگی برای درمان چربی خون بالا
برای درمان چربی خون علاوه بر مصرف دارو ها، می توانید کار های دیگری نیز انجام دهید. یکی از این اقدامات ورزش و کاهش وزن می باشد. با انجام حرکات ورزشی و پیاده روی های روزانه، می توانید کالری بیش تری سوزانده و از گسترش این بیماری در بدن جلوگیری کنید.
ترک سیگار یکی دیگر از اقداماتی است که در این زمینه می تواند به شما کمک کند. برخی از مواد غذایی نیز می تواند در درمان این بیماری به شما کمک کنند.
مهم ترین و موثر ترین نمونه از این مواد غذایی به شرح زیر می باشند:
- پروتئین سویا
- سیر
- برنج مخمر قرمز
- زنجبیل
- دانه کتان
- آب لیمو
اهمیت مراجعه به پزشک
در صورتی که علائم و نشانه های این بیماری را در بدن خود مشاهده می کنید، باید هر چه سریع تر به پزشک مراجعه کنید. در این شرایط پزشک با انجام یک آزمایش خون از وجود بیماری چربی خون در بدن شما مطمئن می شود. در نهایت نیز دوره درمانی برای شما آغاز می شود. در غیر این صورت این بیماری پیشرفت کرده و شما به عارضه های دیگری نیز مبتلا می شوید.
کلام آخر
چربی خون یکی از بیماری هایی است که امروزه بسیاری از افراد به آن مبتلا شده اند. این عارضه در اثر عوامل مختلفی مانند داشتن رژيم غذایی ناسالم، سیگار کشیدن، دیابت، کم کاری تیروئيد و … بروز می کند.
سوالات متداول چربی خون بالا
- منظور از چربی خون عصبی چیست؟
این نوع چربی خون در اثر استرس و اضطراب بالا بروز می کند. استرس باعث افزایش غلظت خون شده و در نتیجه بدن را با کم آبی و چربی خون مواجه می کند. - آیا چربی خون می تواند در رابطه جنسی نیز اختلال ایجاد کند؟
بله، این بیماری می تواند سبب اختلال در نعوظ افراد شود. - چربی خون چه تاثیری بر روی پوست می گذارد؟
این عارضه سبب تورم صورت شده و جوش های نارنجی بر روی آن ایجاد می کند.
