آنچه در این مقاله خواهید :
می خواهید اطلاعاتی به دست آورید تا بتوانید تفسیر آزمایش های خون را انجام دهید؟ با این کار از نتیجه تست ها، داده های مفیدی به دست می آورید و نسبت به تست آزمایشگاهی که انجام داده اید آگاه تر خواهید شد. این نوع تست ها آزمایشی از یک نمونه خون می باشند که برای ارزیابی سلامت عمومی بدن فرد مورد استفاده قرار می گیرند.
تفسیر آزمایش خون
برای تفسیر آزمایش های خون، خوب است که با اجزای نتایج آن ها بیش تر آشنا شویم. در حالت کلی این اجزا شامل سه دسته اصلی به نام های شمارش کامل سلول های خون، پانل متابولیک و پانل چربی می شوند.
شمارش کامل سلول های خون (CBC)
این بخش از آزمایش خون بر روی سه نوع گلبول خون تمرکز دارد. گلبول های سفید (WCBs)، گلبول های قرمز (RBCs) و پلاکت ها انواع مهم این نوع گلبول ها می باشند. با اندازه گیری حجم این گلبول ها، سطح سلامتی بدن فرد مورد ارزیابی قرار گرفته و شرایط زمینه ای مانند لوسمی و کم خونی ارزیابی می شوند.
شمارش گلبول های سفید (WCBs)
این نوع گلبول ها جزء اصلی سیستم ایمنی در بدن فرد می باشند. در تفسیر آزمایش های خون اگر تعداد این گلبول ها بالا باشد، وجود عفونت را نشان می دهد. در شرایطی که تعداد این گلبول ها کم باشد نیز احتمال وجود بیماری هایی مانند هپاتیت، لوسمی و آرتریت وجود دارد.
شمارش افتراقی گلبول های سفید خون
این نوع گلبول ها در حقیقت پنج جزء اصلی گلبول های سفید را نشان داده و نسبت آن ها به یکدیگر را مشخص می کنند. نسبت سالم برای این اجزاء عبارتند از:
- بازوفیل: ۰.۵ تا ۱ درصد
- لنفوسیت ها: ۲۰ تا ۴۰ درصد
- نوتروفیل ها: ۴۰ تا ۶۰ درصد
- مونوسیتی ها: ۲ تا ۸ درصد
- ائوزینوفیل: ۱ تا ۴ درصد
شمارش گلبول های قرمز در آزمایش خون
برای آشنایی با تفسیر آزمایش های خون، خوب است که با این گونه اطلاعات نیز آشنایی پیدا کنیم. حجم بالا تر و یا پایین تر این گلبول ها می تواند نشان دهنده بروز یک مشکل و یا بیماری در بدن فرد باشد.
مقدار عادی این گلبول در بدن مرد ها بین ۴.۵ تا ۶.۰ میلیون در میلی متر خون می باشد. این مقدار برای خانم ها در حالت عادی بین ۴.۰ تا ۵.۵ میلیون در میلی متر خون است.
آزمایش هماتوکریت (Hct)
این آزمایش مشخص می کند که چه نسبتی از خون را گلبول قرمز تشکیل داده است. در تشخیص کم خونی ها ان آزمایش از بیمار گرفته می شود.
آزمایش هموگلوبین تام (Hgb)
این آزمایش در تشخیص کم خونی مورد استفاده قرار می گیرد. معمولا سطح پایین هموگلوبین در این آزمایش، نشان دهنده کم خونی در بدن فرد بیمار است. سطح هموگلوبین در حالت عادی:
- برای آقایان ۱۲ تا ۱۷ گرم /۱۰۰ میلی لیتر
- برای خانم ها ۱۱ تا ۱۵ گرم /۱۰۰ میلی لیتر
حجم متوسط گلبول قرمز (Mcv)
حجم متوسط گلبول قرمز از طریق این آزمایش مورد بررسی قرار می گیرد. در تفسیر آزمایش های خون، اگر مقدار این تست خارج از محدوده طبیعی باشد، کم خونی یا سندرم خستگی مزمن را نشان می دهد.
میانگین هموگلوبین کورپوسکولار (MCH)
این آزمایش میزان میانگین هموگلوبین موجود در هر یک از گلبول های قرمز را اندازه گیری می کند. سطوح بالای این تست، نشان دهنده کم خونی فرد بوده و سطح پایین آن، سوء تغذیه را در فرد نشان می دهد.
ضریب پراکندگی حجم گلبول قرمز (RDW)
در تفسیر آزمایش های خون، این تست برای ارزیابی ضریب پراکندگی حجم گلبول قرمز مورد استفاده قرار می گیرد. کم خونی، سوء تغذیه و بیماری های کبدی از مهم ترین مواردی هستند که از طریق این تست مورد ارزیابی قرار می گیرند.
میانگین حجم پلاکت (MPV)
یکی از اجزای اصلی در تفسیر آزمایش های خون، همین مورد می باشد. در این تست حجم پلاکت ها را در خون بررسی می کنند. کم بودن حجم آن ها باعث بی نظمی در خونریزی شده و حجم بالای آن، خطر حمله قلبی و یا سکته مغزی را افزایش می دهد.
پنل متابولیک جامع (CMP)
گاهی اوقات در تفسیر آزمایش های خون ممکن است با این علامت اختصاری مواجه شویم. این تست در حقیقت سطح گلوکز بدن، تعادل مایعات و الکترولیت ها را مورد ارزیابی قرار می دهد. همچنین عملکرد کبد و کلیه ها نیز در این تست بررسی می شود.
مهم ترین تست هایی که در این آزمایش چک می شود، عبارتند از:
تست آلانین آمینوترانسفراز (ALT)
این تست آنزیمی را بررسی می کند که بیش تر توسط سلول های کبدی تولید می شوند. سطوح بالای این آنزیم می تواند نشانه ای از آسیب های کبدی باشد.
تست آلبومین
این ماده پروتئینی است که توسط کبد در بدن تولید می شود. حجم این ماده را با استفاده از آزمایش می توان مورد بررسی قرار داد. سطوح غیر طبیعی این پروتئین در بدن، مشکلات کبدی و یا کلیوی را نشان می دهند.
تست پرتئین کلی (Total Protein test)
در این تست، آزمایشگاه نسبت دو نوع پروتئین را آزمایش می کند. پایین بودن سطح این پروتئین ه نشان دهنده اختلالات کبدی و کلیوی و یا سوء تغذیه می باشد. سطح بالا این پروتئین نیز التهاب، عفونت و یا اختلال مغز استخوان را نشان می دهد.
آزمایش آلکالین فسفاتاز (Alkaline phosphatase test)
برخی مواقع در تفسیر آزمایش های خون با این اصطلاح مواجه می شویم. در این تست آنزیمی مورد بررسی قرار می گیرد که که در سلول کبد و استخوان تولید می شود. نتایج خارج از نرمال این آزمایش آسیب کبد و مشکلات استخوانی مانند راشیتیسم و یا تومور های استخوانی را نشان می دهند.
تست آسپارتات آمینو ترانسفراز (Aspartate aminotransferase test)
اگر در تفسیر آزمایش های خون با این اصطلاح مواجه شدید، بدانید که آنزیم موجود در کبد، کلیه ها، پانکراس، قلب و … مورد بررسی قرار گرفته است. سطح نامتعادل این آنزیم در بدن، یکی از انواع سرطان و آسیب های کبد، قلب و کلیه را نشان می دهد.
آزمایش بیلی روبین (Bilirubin test)
در تشخیص بیماری های مانند زردی نوزاد، کم خونی و بیماری های کبدی این آزمایش از افراد گرفته می شود.
آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN)
در این آزمایش حجم نیتروژن خون در فرد اندازه گیری می شود. سطح بالای این فاکتور در آزمایش خون، نشان دهنده آسیب های کلیوی بوده و سطح پایین آن، سوء تغذیه و یا آسیب شدید کبدی را نشان می دهد.
تشخیص سرطان با استفاده از آزمایش خون
گاهی اوقات پزشک به وجود توده های سرطانی در بدن فرد بیمار مشوک شده و برای تایید نهایی از این آزمایشات استفاده می کند. البته دقت داشته باشید که در برخی از انواع تفسیر آزمایش های خون، این بیماری مشخص می شود. در این آزمایش ها سلامت کلی بدن مورد بررسی قرار گرفته و عملکرد اندام ها ارزیابی می شود.
از طرفی مواد شیمیایی و وجود پروتئین در خون با همین تست آزمایشگاهی مشخص می شوند. با بررسی این موارد، پزشک از وجود سرطان در بدن فرد مطلع می شود.
مهم ترین انواع سرطان، که در این آزمایشات مورد بررسی قرار می گیرند، عبارتند از:
- سرطان خون
- مولتیپل میلوما
- لنفوم هوچکین
- لنفوم غیر هوچکین
چگونه برای آزمایش خون آماده شویم
حال که با نحوه تفسیر آزمایش های خون آشنا شدیم، خوب است در مورد آماده شدن برای انجام این تست نیز اطلاعاتی به دست آوریم. گاهی اوقات برای انجام این آزمایشات باید ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا بمانید. این بدان معنا است که در این بازه زمانی به غیر از آب نباید چیز دیگری بنوشید.
بعضی دیگر از این آزمایشات نیز به ناشتا بودن نیازی ندارند. بنابراین در زمان تجویز این آزمایش ها توسط پزشک، حتما دستورالعمل لازم را بپرسید تا در زمان انجام تست با مشکل مواجه نشوید.
اهمیت مراجعه به پزشک
اگر چه که شما بتوانید تفسیر آزمایش های خون خود را انجام دهید، باز هم بهتر است که این کار را به پزشک بسپارید. به خصوص اگر یک و یا چند مورد از این تست ها خارج از محدوده مجاز مشخص شده باشند، باید حتما آن را به پزشک نشان دهید.
در این شرایط پزشک مشکل موجود در بدن شما را تشخیص داده و دوره درمانی را برایتان آغاز می کند.
کلام آخر
برای تفسیر آزمایش های خون خوب است که با اصطلاحات رایج در جواب این تست ها آشنا شویم. در آزمایشگاه ممکن است به دلایل مختلفی از فرد خون گرفته شده و آزمایش های گوناگونی بر روی آن انجام گیرد.
شما با مشاهده جواب این آزمایشات و شناخت علائم اختصاری موجود در آن ها، می تواند از سطح سلامتی بدن خود مطلع شده و بیماری موجود در بدن را تشخیص دهید.
سوالات متداول
- برای اندازه گیری چربی خون در بدن چه آزمایشی از فرد گرفته می شود؟
برای این منظور آزمایش تری گلیسیرید گرفته می شود و بالا بودن سطح آن خطر ابتلا به بیماری های قلبی را نشان می دهد.
- کدام اصطلاح در آزمایش خون گرفتگی رگ های خونی را نشان می دهد؟
تست کلسترول LDL این بیماری را در بدن بررسی می کند.
- افزایش سطح کلر در آزمایش خون نشان دهنده چیست؟
این آزمایش کم بدن بدن و یا اختلالات کلیوی و اختلال عملکرد غدد فوق کلیوی را نشان می دهد.
