زخم معده چیست؟

می خواهید بدانید زخم معده چیست؟ این بیماری را نمی شناسید و با نشانه های آن آشنایی ندارید؟ یا این که به این بیماری مبتلا شده و به دنبال روش درمانی مناسبی برای آن هستید؟ این بیماری در اثر از بین رفتن پوشش محافظ معده بر اثر ترشح بیش از حد اسید معده ایجاد می شود. برای اطلاع از وجود این بیماری در بدن خود، بهتر است که علائم آن را بشناسید.

زخم معده چیست؟

بسیاری از افراد می پرسند زخم معده چیست؟ این بیماری در اثر از بین رفتن پوشش محافظ معده به وجود می آید. با بروز این مشکل زخم های بازی در معده ایجاد می شود که در موارد حاد، با درد و التهاب شدید همراه است.

این درد از انواع درد های گوارشی بوده می تواند بسیار آزار دهنده باشد. این بیماری مرگ و میر بالایی نداشته اما می تواند زندگی اجتماعی فرد و شرایط روحی او را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

معمولا در اثر پوسیده شدن پوشش مخاطی معده و اثنی عشر، این بیماری بروز می کند. در این شرایط معمولا اسید معده و آنزیم های گوارشی، دیواره معده را از بین رفته و زخم های باز ایجاد می شود.

اگر این بیماری در مراحل اولیه درمان نشود، شرایط به سرعت وخیم شده و موجب خونریزی و یا سوراخ شدن معده می شود. بنابراین با دیدن علائم و نشانه های زخم معده باید فورا به پزشک مراجعه کرد.

به نقل از کالج آمریکایی گوارش‌شناسی (ACG): بیشتر زخم‌های پپتیک به‌دلیل عفونت با هلیکوباکتر پیلوری یا استفاده طولانی‌مدت از داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) ایجاد می‌شوند. درمان سریع این شرایط برای پیشگیری از عوارضی همچون خونریزی یا سوراخ‌شدن (پرفوراسیون) ضروری است.

دلایل بروز زخم معده

بیماری زخم معده در اثر عوامل مختلفی بروز می کند. مهم ترین دلایل بروز این بیماری به شرح زیر می باشند:

• عفونت با باکتری هیلکوباکترپیلوری

این عفونت باکتریایی که در داخل معده زندگی می کند، می تواند یکی از دلایل بروز این بیماری باشد. در شرایطی که این عفونت بیش از حد تکثیر شود، التهاب مزمن ایجاد کرده و سبب زخم معده می شود. در ۶۰ درصد موارد، این بیماری بر روی زخم اثنی عشر تاثیر گذاشته و در ۴۰ درصد نیز باعث بروز زخم های گوارشی می شود.

• استفاده بیش از حد دارو های ضد التهاب غیر استروئيدی

دارو هایی مانند ناپروکسن، ایبوپروفن و آسپرین از مهم ترین نمونه از این دارو ها می باشند. این دارو ها به پوشش معده برخورد کرده و سبب تحریک آن قسمت می شوند. این دارو ها در طول زمان می توانند سبب بروز زخم معده در بدن شوند.

• سندروم زولینگر

این سندروم سبب بروز ترشح بیش از حد اسید معده می شود. در نهایت این عارضه می تواند زخم معده را به دنبال داشته باشد.

• استرس فیزیولوژيکی شدید

استرس یکی از عوامل بسیار مهم در بروز این بیماری می باشد. این عامل سبب افزایش ترشح اسید معده شده و در طول زمان سبب ابتلای فرد به این بیماری می شود.

علائم زخم معده

زخم معده نیز مانند هر بیماری دیگری، با یکسری علائم و نشانه ها همراه است. مهم ترین نشانه های بروز این بیماری به شرح زیر می باشد:

• درد شکم

یکی از علائم بروز این بیماری، درد شکم می باشد. این درد معمولا در ناحیه بالای شکم و پایین سینه قرار دارد و گاهی اوقات به سر، دست ها و پشت نیز سرایت می کند.

• سوزش و تحریک

سوزش و تحریک در ناحیه شکم نیز می تواند یکی از عوامل بروز این بیماری در بدن باشد.

• سیر شدن زود هنگام

گاهی اوقات فرد با خوردن مقدار کمی غذا، احساس سیری می کند. در این شرایط به احتمال زیاد فرد به زخم معده دچار شده است.

• خونریزی

با پیشرفت این بیماری، علائم آن نیز شدید تر می شود. این نشانه یکی از دردناک ترین علائم زخم معده می باشد. این خونریزی معمولا به صورت خروج خون از دهان یا درد شدید شکم خود را نشان می دهد.

• تغییرات در رفتار

گاهی اوقات فرد در اثر ابتلا به این بیماری، با افسردگی، اضطراب و یا تغییرات در رفتار مواجه می شود.

دیگر علائم ابتلا به زخم معده

علاوه بر نشانه هایی که به بررسی آن ها پرداختیم، علائم دیگری نیز در ابتلا به بیماری زخم معده وجود دارد. در صورتی که فرد با چند مورد از این نشانه ها مواجه شود، بهتر است که برای بررسی سطح سلامتی معده، به پزشک متخصص مراجعه کند.

مهم ترین و رایج ترین نمونه از این علائم عبارتند از:

• تهوع
• نفخ
• سرگیجه
• تنگی نفس
• احساس خستگی بی دلیل
• دل درد شدید
• رنگ پریدگی پوست
• مدفوع تیره و سیاه رنگ
• کاهش وزن بدون دلیل مشخص
• استفراغی که دارای ذرات خونی باشد.
• و …

پیشگیری از زخم معده

اگر به این عارضه مبتلا نشده و به دنبال روش هایی برای پیشگیری از بروز آن هستید، باید موارد مختلفی را مد نظر داشته باشید.

مهم ترین اقداماتی که می توانند در پیشگیری از ابتلا به زخم معده به افراد کمک کند، عبارتند از:

• اجتناب از خوردن غذا هایی که پر ادویه هستند.
• برای این منظور باید از مصرف مکرر شیر خودداری کنید. این ماده کلسیم و پروتئین زیادی دارد اما باعث تحریک ترشح اسیدی در معده می شود.
• از مواد غذایی مناسبی قبل از خواب استفاده کنید تا معده در طول شب خالی باقی نماند.
• از مصرف سیگار و نوشیدنی های الکلی خودداری کنید.
• استفاده مداوم قهوه، شکلات و نوشیدنی های گازدار را کنار بگذارید.
• خودداری از مصرف زیاد آسپیرین و مسکن هایی مانند بروفن
• عدم استفاده از رژیم های سخت
• و …

تشخیص زخم معده چگونه انجام می شود؟

زخم معده به روش های مختلفی تشخیص داده می شود. برای تشخیص این بیماری از شیوه های گوناگونی استفاده می شود که مهم ترین آن ها به شرح زیر می باشند:

• آزمایش آنتی ژن مدفوع

در این آزمایش یک نمونه مدفوع تست شده و از نظر وجود آنتی ژن باکتری بررسی می شود.

• آزمایش خون

این آزمایش یکی دیگر از روش های تشخیص این بیماری می باشد. در این آزمایش، آنتی بادی های باکتری H.pylori مورد بررسی قرار می گیرد.

• آندوسکوپی

در این روش، بیمار تحت بیهوشی قرار گرفته و لوله آندوسکوپی از مری به داخل معده وارد می شود. با این کار پزشک می تواند پوشش معده را مورد بررسی قرار دهد.

• بلع باریم

در شرایطی که اندوسکوپی در دسترس نباشد، از این روش به عنوان راه جایگزین برای تشخیص زخم معده استفاده می شود.

• بیوپسی یا نمونه برداری از بافت معده

در شرایطی که فرد به زخم معده بدخیم مبتلا شده باشد، این روش برای تشخیص بهتر مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش نمونه کوچکی از بافت معده به عنوان نمونه برداشته شده و مورد بررسی قرار می گیرد.

• تست تنفسی

گاهی اوقات برای تشخیص بیماری زخم معده از این روش استفاده می شود. در این روش مقداری کربن رادیواکتیو توسط بیمار بلعیده شده و هوای بازدم شده از ریه ها مورد ارزیابی قرار می گیرد.

درمان دارویی زخم معده

برای درمان زخم معده، پزشکان دارو های مختلفی تجویز می کنند. هر فرد با توجه به نوع بیماری و شدت آن، باید از نمونه ی خاصی از این دارو ها استفاده کند.

مهم ترین و موثر ترین نمونه از این دارو ها به شرح زیر می باشند:

• فاموتیدین Famotidine (کاهنده اسید معده)
• رانیتیدین Ranitidine (کاهنده اسید معده)
• امپرازول (درمان مشکلات رفلاکس معده و مری، درمان زخم معده)
• پنتاپرازول (کاهنده اسید معده و درمان زخم معده)
• لانسوپرازول (جلوگیری از تولید بیش از حد اسید و ترش کردن)
• مترونیدازول (آنتی بیوتیک برای درمان عفونت های باکتریایی معده و …)
• سایمتیدین (کاهنده اسید و درمان سوزش و ترش کردن معده)
• سیزاپراید (درمان سوزش سردل و کاهش علائم اسید معده )
• کلیدینیوم سی (کاهنده اسید و درمان درد معده)
• رابپرازول (برای زخم معده و ترش کردن)
• دی سیکلومین (رفع گرفتگی معده و روده ها)
• دایمتیکون (ضد نفخ و درمان درد های ناشی از تجمع گاز در روده)
• قرص زخم معده سایتوتک (پیشگیری کننده از زخم معده که در کنار دارو های دیگر تجویز می شود.)
• قرص بیسموت ساب سیترات (درمان عفونت های معده ناشی از هلیکوباکتری)
• و …

درمان زخم معده با جراحی

گاهی اوقات در اثر تشدید این بیماری، پزشک تشخیص می دهد که فرد باید تحت جراحی قرار گیرد. در شرایط که این زخم ها گسترش پیدا کنند، خونریزی ها شدید شود و یا این که معده سوراخ شود، پزشک جراحی را برای بیمار تجویز می کند.

در این جراحی، پزشک با توجه به شرایط معده فرد بیمار یک روش مناسب برای درمان انتخاب می کند. گاهی اوقات در این جراحی ها پزشک کل زخم ها را بر می دارد و در بعضی دیگر از موارد، شریان خونریزی دهنده را می بندد.

قطع منبع عصبی معده برای کاهش تولید اسید معده و گرفتن بافت از قسمت دیگر روده و اتصال آن روی محل زخم از دیگر اقداماتی که پزشک در این جراحی ها می تواند انجام دهد. البته این جراحی در موارد نادر انجام شده و در اکثر موارد بیماری با دارو های مناسب، درمان می شود.

اهمیت مراجعه به پزشک

در شرایطی که احساس می کنید به زخم معده دچار شده اید، حتما باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک متخصص ابتدا علائم و نشانه های شما را مورد بررسی قرار داده و در صورت تشخیص این بیماری، دارو های مناسبی برای شما تجویز می کند. معمولا در ابتدای این دوره درمانی، پزشک از دارو های ضعیف با دوز کم تجویز می کند.

در شرایطی که این دارو ها جواب ندادند، دارو های قوی تر برای بیمار تجویز می شود. هرگز نباید دارو های مربوط به این بیماری را بدون تجویز پزشک و سر خود مصرف کنید. شما باید ابتدا از وجود این بیماری در بدن خود مطمئن شده و با توجه به شدت بیماری از نمونه مناسبی از این دارو ها استفاده کنید.

برای دریافت نوبت می توانید به سلامت خونه مراجعه کنید.

کلام آخر

در بررسی بیماری زخم معده خوب است که با علائم آن آشنا شویم. این عارضه در اثر از بین رفتن پوشش داخلی معده بروز کرده و می تواند با درد های شدید شکم همراه باشد. گاهی اوقات این بیماری عود کرده و با علائمی مانند خونریزی خود را نشان می دهد. در صورت مشاهده نشانه های اولیه این بیماری، باید به پزشک مراجعه کرده و دارو درمانی را آغاز کنید.

سوالات متداول زخم معده

1. بهترین مواد غذایی برای درمان زخم معده کدامند؟
   سیب، روغن زیتون، سبزیجات برگ دار مانند اسفناج، تمشک و زغال اخته بهترین نمونه از این مواد غذایی هستند.

2. اگر بیماری زخم معده همراه با رفلاکس همراه باشد، چه باید کرد؟
   در این شرایط باید از مصرف غذا های پر ادویه خودداری کنید تا زخم ها بهبود یابند.

3. برای پیشگیری از زخم معده چه باید کرد؟
   برای این منظور باید دست ها را با آب و صابون بشویید، غذا ها را پخته مصرف کنید و از مصرف سیگار و الکل خودداری کنید.

منبع:

gi.org