انحرافات ستون فقرات یکی از شایع‌ترین مشکلاتی است که افراد مختلفی درگیر آن هستند. این انحرافات می‌توانند به دلایل مختلفی از جمله عوامل ژنتیکی، وضعیت بدنی نادرست یا بیماری‌های مرتبط با ستون فقرات ایجاد شوند. سه نوع اصلی انحراف ستون فقرات که بیشتر مورد بررسی قرار می‌گیرند، شامل لوردوز، کیفوز و اسکولیوز هستند.
در این مقاله، قصد داریم به طور مفصل این انحرافات را بررسی کنیم و به شما کمک کنیم که با شناخت آن‌ها، درک بهتری از مشکلات احتمالی ستون فقرات خود داشته باشید.
تراز طبیعی ستون فقرات
وقتی به ستون فقرات نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که ستون فقرات از جلو باید کاملاً مستقیم باشد و از پهلو باید انحنای‌های طبیعی خود را حفظ کند. این انحناها به ستون فقرات کمک میکنند تا تحت فشار‌های روزانه مانند ایستادن و راه رفتن بتواند مقاومت کند و فشار‌ها به صورت متناسب در تمام بخش‌های ستون فقرات پخش شود.
این انحناها ستون فقرات را قوی‌تر میکنند و مانند یک فنر عمل میکنند. اما وقتی این انحناهای طبیعی دچار اختلال شوند، مشکلاتی مانند لوردوز، کیفوز و اسکولیوز ایجاد می‌شود.
لوردوز چیست؟
لوردوز به انحنای طبیعی ستون فقرات در ناحیه گردن و کمر گفته می‌شود. در ناحیه گردن و کمر، ستون فقرات به سمت جلو خم می‌شود و شکلی شبیه به “C” ایجاد میکند. زاویه طبیعی این انحنا بین 20 تا 40 درجه است. اما اگر این انحنا از حد طبیعی بیشتر شود، هایپرلوردوز رخ میدهد.
هایپرلوردوز و هیپولوردوز چیست ؟
زمانی که انحنای ستون فقرات بیش از حد طبیعی باشد، هایپرلوردوز ایجاد می‌شود. این حالت میتواند به دلایل مختلفی مانند ضعف عضلات شکمی، بارداری، یا قرارگیری نادرست بدن در طولانی مدت رخ دهد. در مقابل، اگر انحنای کمر بیش از حد صاف باشد، به این حالت هیپولوردوز می‌گویند. این مشکل میتواند ناشی از عواملی مانند آسیب به ستون فقرات یا بیماری‌های خاص باشد.
کیفوز چیست؟
کیفوز به انحنای طبیعی ستون فقرات در ناحیه پشت یا قفسه سینه گفته می‌شود که به سمت عقب خم می‌شود. این انحنا نیز باید در محدوده طبیعی خود قرار داشته باشد. اگر این انحنا بیش از حد طبیعی باشد، به آن هایپرکیفوز می‌گویند.
هایپرکیفوز و هیپوکیفوز زمانی که انحنای قفسه سینه بیش از حد طبیعی خم شود، حالت “پشت گرد” ایجاد می‌شود که به هایپرکیفوز معروف است. این حالت معمولاً در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود و میتواند ناشی از پوکی استخوان، آسیب‌های ورزشی، یا بیماری‌های مربوط به ستون فقرات باشد.
در مقابل، هیپوکیفوز زمانی رخ میدهد که انحنای پشت بیش از حد صاف باشد و ستون فقرات نتواند به درستی فشار‌های وارده را تحمل کند.
اسکولیوز چیست؟
اسکولیوز یکی از انحرافات پیچیده و شناخته‌شده ستون فقرات است که در آن ستون فقرات به سمت پهلو منحرف می‌شود. برخلاف لوردوز و کیفوز که انحرافات عمودی هستند، اسکولیوز انحرافی جانبی است که میتواند به شکل “S” یا “C” در ستون فقرات دیده شود. این انحراف معمولاً با چرخش ستون فقرات همراه است، به طوری که مهره‌ها به یک طرف می‌چرخند و در نتیجه ناهماهنگی در بدن ایجاد می‌شود.
پیشرونده بودن اسکولیوز یکی از مهم‌ترین نکات درباره اسکولیوز این است که این مشکل معمولاً پیشرونده است، به این معنی که اگر درمان نشود، به مرور زمان بدتر خواهد شد. در موارد شدید و پیشرونده اسکولیوز (به‌خصوص در بزرگسالان)، انحراف جانبی ستون فقرات میتواند منجر به تنگی کانال نخاعی شود. این وضعیت باعث فشار بر اعصاب نخاعی می‌گردد و علائمی مانند درد تیرکشنده به پاها، بی‌حسی، ضعف عضلانی و مشکل در راه رفتن ایجاد میکند. در این شرایط، علاوه بر درمان‌های اصلاحی، گاهی عمل تنگی کانال نخاع (رفع فشار عصبی + همجوشی مهره‌ها در موارد لازم) توصیه می‌شود تا از آسیب دائمی به اعصاب جلوگیری شود.
تست‌های ساده برای تشخیص اسکولیوز
برای بررسی انحراف ستون فقرات، می‌توانید از مراحل زیر استفاده کنید:
- بررسی ظاهر فرد: از پشت به فرد نگاه کنید و به شانه‌ها، زیربغل‌ها، چین‌های پهلو و باسن دقت کنید. اگر شانه‌ها در یک سطح نباشند یا یک بازو به زیربغل نزدیک‌تر باشد، احتمال اسکولیوز وجود دارد. همچنین اگر لگن به سمت چپ یا راست متمایل باشد و باسن در مرکز قرار نگیرد، این مسئله میتواند نشانه انحراف ستون فقرات باشد.
- تست نشست خم‌شدن: فرد باید روی یک صندلی بنشیند و به سمت جلو خم شود. در این حالت، باید به خمیدگی ستون فقرات توجه کرد. اگر یک سمت ستون فقرات نسبت به سمت دیگر بالاتر باشد، احتمال اسکولیوز وجود دارد. این روش به خصوص برای تشخیص اسکولیوز در ناحیه کتف‌ها مؤثر است.
- عکس برداری رادیولوژی : پزشک با عکس برداری از ستون فقرات بیمار و اندازه گیری زاویه طبیعی بیماری ستون فقرات را سریعا تشخیص میدهد و روند درمان را شروع میکند
این روش تشخیص سریع و دقیق است و تمام پزشکان از جمله پزشکان مجموعه ما این روش را پیشنهاد میکنند.
میتواند با مراجعه به بخش مشاوره سایت هرچه سریعتر برنامه درمانی خود را شروع کنید.
علت‌های اسکولیوز
اسکولیوز ممکن است علت‌های متعددی داشته باشد. برخی از این دلایل شامل موارد زیر است:
- ژنتیکی : بسیاری از موارد اسکولیوز به دلیل عوامل ژنتیکی است.
- اختلالات عصبی و عضلانی : بیماری‌های عصبی که به ضعف عضلات منجر می‌شوند، می‌توانند باعث ایجاد انحراف ستون فقرات شوند.
- حالت‌های نادرست نشستن و ایستادن : نشستن و ایستادن‌های طولانی‌مدت در وضعیت‌های نامناسب و حمل بارهای سنگین مانند کوله‌های سنگین، به ویژه در کودکان، میتواند از عوامل ایجاد اسکولیوز باشد.
درمان اسکولیوز با فیزیوتراپی
درمان اسکولیوز شامل ترکیبی از جراحی، حرکات درمانی و اصلاح وضعیت‌های نادرست نشستن و ایستادن است.
این حرکات به تقویت عضلات و اصلاح انحراف کمک میکنند. حالا در ادامه به شما تعدادی از این حرکات درمانی را آموزش خواهیم داد.
حرکت اول: تقویت ناحیه کتف
این حرکت برای افرادی که انحراف و برجستگی در سمت راست ستون فقرات دارند، مناسب است. مراحل انجام حرکت به این صورت است:
- در حالت ایستاده، پای راست خود را روی یک چهارپایه قرار دهید و دست راست خود را روی شانه راست بگذارید.
- شانه و کتف راست را به عقب بکشید و دست چپ را روی لگن قرار دهید.
- نفس عمیق بکشید و هنگام دم، سعی کنید هوا را به سمت دنده‌های سمت چپ هدایت کنید.
- این تمرین را برای حداقل یک دقیقه تکرار کنید.
افرادی که انحراف به سمت چپ دارند، باید حرکت را به طور معکوس انجام دهند.
حرکت دوم: اصلاح نشستن
برای انجام این تمرین:
- روی یک صندلی با پشتی بنشینید و کمی از لبه صندلی فاصله بگیرید.
- بازوی چپ خود را روی پشتی صندلی تکیه دهید و شانه راست خود را به سمت عقب بکشید.
- در این حالت، نفس عمیق بکشید و دنده‌های سمت چپ را پر کنید.
این تمرین نیز برای حداقل ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه انجام شود و به مرور زمان می‌توان مدت آن را افزایش داد.
اصلاح حالت‌های نشستن و ایستادن
علاوه بر انجام تمرینات درمانی، نحوه نشستن و ایستادن نیز اهمیت زیادی در درمان اسکولیوز دارد. باید وضعیت نشستن و ایستادن خود را به طور مرتب اصلاح کنید تا فشار کمتری به ستون فقرات وارد شود.
نحوه صحیح نشستن:
هنگامی که در حال تماشای تلویزیون هستید یا در مهمانی نشسته‌اید، سعی کنید لبه صندلی بنشینید و پای راست خود را روی پای چپ قرار دهید. همچنین سعی کنید شانه راست خود را به عقب بکشید تا انحراف را اصلاح کنید. اگر انحراف به سمت چپ است، این حرکت را برعکس انجام دهید.
نحوه صحیح ایستادن:
برای ایستادن صحیح در افراد با انحراف به سمت راست:
- وزن خود را بیشتر روی پای راست قرار دهید.
- زانوی چپ کمی خم باشد.
- شانه راست را به سمت عقب ببرید.
اگر انحراف به سمت چپ باشد، این مراحل را برعکس انجام دهید.
تفاوت بین ناهنجاری‌های وضعیتی و ساختاری
ناهنجاری‌های وضعیتی:
ناهنجاری‌های وضعیتی ستون فقرات معمولاً ناشی از وضعیت بدنی نادرست در طول روز است. این مشکلات به طور موقت ایجاد می‌شوند و با بهبود وضعیت بدنی، قابل اصلاح هستند. مثلاً افرادی که به مدت طولانی در حالت خمیده می‌نشینند یا ایستاده‌اند، ممکن است دچار انحناهای غیرطبیعی در ستون فقرات شوند. اما وقتی بدن در وضعیت صحیح قرار گیرد، این مشکلات نیز رفع می‌شود.
ناهنجاری‌های ساختاری:
در مقابل، ناهنجاری‌های ساختاری ناشی از تغییرات دائمی در ساختار ستون فقرات هستند. این مشکلات به راحتی با اصلاح وضعیت بدنی رفع نمی‌شوند و به درمان‌های تخصصی نیاز دارند. افرادی که دچار ناهنجاری‌های ساختاری هستند، نمی‌توانند به سادگی وضعیت خود را بهبود بخشند و نیاز به فیزیوتراپی، تمرینات خاص یا حتی جراحی دارند.
البته باید توجه داشت که همه دردهای ستون فقرات ناشی از انحراف نیستند و در موارد نادر، بیماری‌هایی مانند عفونت نخاع نیز می‌توانند با درد شدید بروز کنند.
درمان انحرافات ستون فقرات
درمان‌های محافظه‌کارانه :
برای بسیاری از انحرافات ستون فقرات، روش‌های درمانی محافظه‌کارانه مانند فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی و ابزارهای حمایتی مانند بریس میتواند موثر باشد. این روش‌ها به بیمار کمک میکنند که با تقویت عضلات و بهبود وضعیت بدنی خود، انحرافات ستون فقرات را کنترل کند.
جراحی‌های اصلاحی :
اگر انحرافات ستون فقرات به حدی پیشرفته باشند که با روش‌های محافظه کارانه قابل کنترل نباشند، جراحی‌های اصلاحی ممکن است لازم باشد. این جراحی‌ها معمولاً برای افرادی تجویز می‌شود که انحرافات شدیدی در ستون فقرات دارند و وضعیت آن‌ها به طور جدی در حال بدتر شدن است.
نتیجه‌گیری
انحرافات ستون فقرات مانند لوردوز، کیفوز و اسکولیوز می‌توانند مشکلات جدی برای سلامت جسمی فرد ایجاد کنند. اما با تشخیص به موقع و استفاده از روش‌های درمانی مناسب، می‌توان از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کرد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید. اگر شما یا اطرافیانتان دچار این انحرافات هستید، توصیه می‌کنیم که هر چه سریعتر به یک متخصص مراجعه کنید تا روش درمانی مناسب را انتخاب کنید.
ضرورت مراجعه به کلینیک برای درمان‌های تخصصی
در صورتی که حرکات درمانی و اصلاح حالت‌های نشستن و ایستادن موثر نباشد، باید به کلینیک‌های فیزیوتراپی مراجعه کنید. متخصصان ما در کلینیک با استفاده از به‌روزترین تکنیک‌های درمانی و دستگاه‌های پیشرفته، به شما کمک میکنند تا از درد و مشکلات ناشی ازانحراف ستون فقرات خلاص شوید.
