آیا هر درد و خشکی گردن نشانه آرتروز است؟ لزوماً نه. بسیاری از افراد با افزایش سن، تغییراتی را در دیسک‌ها، مهره‌ها و مفاصل ستون فقرات گردنی تجربه می‌کنند، اما ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. آرتروز گردن که در پزشکی بیشتر با عنوان اسپوندیلوز گردنی شناخته می‌شود، به تغییرات فرسایشی این ناحیه مربوط است و در صورت ایجاد فشار روی اعصاب یا نخاع می‌تواند علائم بیشتری ایجاد کند.
درد و خشکی گردن، محدود شدن حرکت، درد شانه و انتشار درد به دست از نشانه‌های احتمالی این مشکل هستند. البته شدت علائم همیشه با میزان تغییرات مشاهده‌شده در تصویربرداری یکسان نیست. در این مقاله توضیح می‌دهیم آرتروز گردن چیست، چه عواملی در ایجاد آن نقش دارند، علائم آرتروز گردن چگونه ظاهر می‌شوند، پزشک چگونه آن را تشخیص می‌دهد و درمان آرتروز گردن بر چه اساسی انتخاب می‌شود.
آرتروز گردن چیست؟
آرتروز گردن به تغییرات فرسایشی در ساختارهای ستون فقرات گردنی گفته می‌شود. در این وضعیت، دیسک‌های بین مهره‌ای به‌تدریج آب و ارتفاع خود را از دست می‌دهند و مفاصل فاست، یعنی مفاصل کوچکی که پشت مهره‌ها قرار دارند، نیز ممکن است دچار تغییرات آرتروزی شوند. بدن در واکنش به این فرایند گاهی زائده‌های استخوانی ایجاد می‌کند. این زائده‌ها در بعضی افراد می‌توانند فضای عبور ریشه‌های عصبی یا کانال نخاعی را محدود کنند.
نکته مهم این است که وجود آرتروز گردن در تصویربرداری الزاماً به معنی داشتن درد یا ناتوانی نیست. بسیاری از افراد تغییرات فرسایشی دارند، اما هیچ علامت مشخصی احساس نمی‌کنند. بنابراین پزشک برای تشخیص، نتیجه عکس یا ام‌آر‌آی را در کنار علائم، سابقه پزشکی و معاینه بررسی می‌کند.
آرتروز گردن چگونه ایجاد می‌شود؟
مهم‌ترین علت آرتروز گردن، تغییرات طبیعی مرتبط با افزایش سن است. دیسک‌های بین مهره‌ای با گذشت زمان آب خود را از دست می‌دهند، انعطاف‌پذیری آنها کاهش پیدا می‌کند و ارتفاعشان کمتر می‌شود. در نتیجه فشار بیشتری به مفاصل اطراف وارد می‌شود و ممکن است تغییرات استخوانی ایجاد شود.
با این حال، سن تنها عامل مؤثر نیست. سابقه آسیب گردن، فعالیت‌های شغلی همراه با وضعیت نامناسب یا حرکات تکراری گردن، برخی عوامل ژنتیکی و مصرف سیگار نیز می‌توانند با افزایش احتمال تغییرات فرسایشی یا درد گردن ارتباط داشته باشند.
البته هر درد گردن به معنی آرتروز نیست. کشیدگی عضلات، مشکلات دیسک، آسیب‌های ورزشی و برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند درد مشابه ایجاد کنند. به همین دلیل، تشخیص علت درد فقط با توجه به محل آن امکان‌پذیر نیست.
این مقاله به شما پیشنهاد می شود:
علائم آرتروز گردن چیست؟
علائم آرتروز گردن در افراد مختلف یکسان نیست. حتی ممکن است فرد هیچ نشانه‌ای نداشته باشد. شایع‌ترین علائم در صورت علامت‌دار بودن بیماری، درد و خشکی گردن هستند. این ناراحتی ممکن است هنگام حرکت بیشتر شود یا پس از نشستن طولانی‌مدت، کار با رایانه و بی‌تحرکی احساس شود.
کاهش دامنه حرکتی گردن نیز ممکن است اتفاق بیفتد. برای مثال، فرد هنگام چرخاندن سر برای نگاه کردن به پشت یا طرفین احساس محدودیت می‌کند. برخی افراد نیز سردردی را تجربه می‌کنند که از قسمت پشت گردن شروع می‌شود.
اگر تغییرات ایجادشده باعث فشار یا تحریک ریشه‌های عصبی شوند، علائم دیگری مانند درد منتشرشونده، گزگز، بی‌حسی یا ضعف در دست و بازو ممکن است ایجاد شود. درگیری نخاع نیز می‌تواند علائمی مانند اختلال تعادل، دشواری راه رفتن و کاهش هماهنگی حرکات دست ایجاد کند.
این مقاله به شما پیشنهاد می شود:
آرتروز گردن چه علائمی در دست و شانه ایجاد می‌کند؟
وقتی تغییرات ستون فقرات گردنی روی ریشه عصبی فشار وارد کنند، درد ممکن است از گردن به شانه و بازو و سپس دست انتشار پیدا کند. نوع درد می‌تواند از فردی به فرد دیگرمتفاوت باشد و به صورت تیرکشیدن، سوزش یا درد مداوم احساس شود. گاهی نیز گزگز و بی‌حسی یا کاهش قدرت عضلات همراه آن ایجاد می‌شود.
با این حال، هر درد شانه یا دست منشأ گردنی ندارد. مشکلات مفصل شانه، التهاب تاندون‌ها و آسیب‌های عضلانی نیز می‌توانند چنین علائمی ایجاد کنند. اگر درد دست با ضعف، بی‌حسی پایدار یا اختلال در استفاده از دست همراه باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
آرتروز گردن چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً با بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی شروع می‌شود. پزشک درباره محل درد، زمان شروع علائم، عوامل تشدید کننده، سابقه آسیب و وجود علائم عصبی سؤال می‌کند. سپس دامنه حرکت گردن، قدرت عضلات، حس و رفلکس‌ها بررسی می‌شود و در صورت نیاز نحوه راه رفتن نیز ارزیابی خواهد شد.
تصویربرداری بر اساس علائم و یافته‌های معاینه انتخاب می‌شود. رادیوگرافی می‌تواند تغییرات استخوانی، زائده‌های استخوانی و کاهش فضای دیسک را نشان دهد. ام‌آر‌آی جزئیات بیشتری از دیسک‌ها، نخاع و ریشه‌های عصبی ارائه می‌کند و در صورت وجود علائم عصبی ممکن است اهمیت بیشتری داشته باشد. در شرایط خاص، سی‌تی‌اسکن یا آزمایش‌هایی مانند الکترومیوگرافی و بررسی هدایت عصبی نیز انجام می‌شوند.
نکته مهم این است که تصویر غیرطبیعی به‌تنهایی علت درد را مشخص نمی‌کند. پزشک باید یافته‌های تصویربرداری را با وضعیت بالینی فرد تطبیق دهد.
درمان آرتروز گردن چگونه انجام می‌شود؟
هدف اصلی درمان آرتروز گردن کاهش درد، حفظ توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و جلوگیری از آسیب عصبی است. روش درمان با توجه به شدت علائم و وجود یا نبود فشار روی ریشه‌های عصبی یا نخاع انتخاب می‌شود. بیشتر افراد در ابتدا به درمان‌های غیرجراحی پاسخ می‌دهند.
فعالیت بدنی متناسب، فیزیوتراپی و تمرین‌های کششی و تقویتی از گزینه‌های رایج هستند. پزشک ممکن است برای کنترل درد، داروهای مناسب را نیز توصیه کند. نوع دارو باید با توجه به شرایط فرد، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی انتخاب شود و مصرف طولانی‌مدت خودسرانه داروهای مسکن یا ضدالتهاب مناسب نیست.
در برخی افراد استفاده کوتاه‌مدت از گرما یا سرما می‌تواند ناراحتی عضلات را کاهش دهد. ادامه فعالیت‌های روزمره تا حد تحمل نیز معمولاً بهتر از بی‌تحرکی طولانی است. در موارد شدیدتر یا مقاوم، پزشک ممکن است درمان‌های تخصصی‌تر را بررسی کند.
فیزیوتراپی و ورزش برای آرتروز گردن
فیزیوتراپی می‌تواند به حفظ دامنه حرکتی گردن، تقویت عضلات گردن و شانه و کنترل درد کمک کند. تمرین‌ها باید بر اساس وضعیت فرد انتخاب شوند و معمولاً با حرکات آرام و کنترل‌شده آغاز می‌شوند.
حرکات کششی ملایم، تمرین‌های تقویت عضلات و اصلاح وضعیت بدن می‌توانند بخشی از برنامه فیزیوتراپی باشند. هدف ورزش، درمان قطعی تغییرات فرسایشی نیست؛ بلکه حفظ عملکرد و کمک به مدیریت علائم است.
اگر هنگام ورزش درد شدید، درد تیرکشنده، بی‌حسی، گزگز یا ضعف ایجاد شد، فرد نباید تمرین را به زور ادامه دهد. در صورت وجود علائم عصبی، بهتر است برنامه ورزشی زیر نظر پزشک یا فیزیوتراپیست تنظیم شود.
درمان خانگی آرتروز گردن
در موارد خفیف، برخی اقدامات خانگی می‌توانند به کنترل علائم کمک کنند. حفظ فعالیت روزمره، استراحت کوتاه هنگام تشدید درد، استفاده مناسب از گرما یا سرما و اصلاح وضعیت نشستن از جمله این اقدامات هستند. انجام تمرین‌های ملایم و توجه به وضعیت بدن برای کمک به کنترل علائم توصیه می‌شود.
هنگام کار با رایانه بهتر است صفحه‌نمایش در ارتفاع مناسبی قرار گیرد تا فرد مجبور نباشد برای مدت طولانی سر خود را جلو نگه دارد. وقفه‌های کوتاه در زمان کار و تغییر وضعیت بدن نیز می‌تواند از بی‌تحرکی طولانی جلوگیری کند.
درمان خانگی نباید جای ارزیابی پزشکی را بگیرد. اگر درد ماندگار، شدید یا همراه با علائم عصبی باشد، بررسی علت اهمیت بیشتری دارد.
آیا آرتروز گردن به جراحی نیاز دارد؟
خیر، بیشتر افراد مبتلا به آرتروز گردن به جراحی نیاز ندارند. جراحی معمولاً زمانی مطرح می‌شود که درمان‌های غیرجراحی نتیجه کافی نداشته باشند یا فشار روی ریشه عصبی یا نخاع باعث ایجاد یا تشدید علائم عصبی شده باشد.
نوع جراحی به مشکل موجود بستگی دارد و ممکن است برای برداشتن بخشی از دیسک یا زائده استخوانی و ایجاد فضای بیشتر برای عصب یا نخاع انجام شود. در بعضی موارد نیز تثبیت مهره‌ها ضرورت پیدا می‌کند. تصمیم برای جراحی باید پس از بررسی دقیق علائم، معاینه و تصویربرداری گرفته شود.
عوارض آرتروز گردن چیست؟
در بسیاری از افراد، آرتروز گردن فقط باعث درد و خشکی می‌شود و عارضه جدی ایجاد نمی‌کند. با این حال، اگر تغییرات فرسایشی باعث تنگ شدن مسیر عبور ریشه‌های عصبی یا کانال نخاعی شوند، ممکن است مشکلات عصبی ایجاد شوند.
فشار روی ریشه عصبی می‌تواند باعث درد، گزگز، بی‌حسی یا ضعف در بازو و دست شود. درگیری نخاع ممکن است با اختلال تعادل، دشواری راه رفتن، کاهش هماهنگی حرکات دست و در موارد شدید، اختلال کنترل مثانه یا روده همراه باشد. این علائم نیازمند ارزیابی پزشکی هستند.
آیا آرتروز گردن قابل پیشگیری است؟
نمی‌توان تمام تغییرات وابسته به افزایش سن را متوقف کرد، اما برخی اقدامات می‌توانند فشارهای غیرضروری بر گردن را کاهش دهند. فعالیت بدنی منظم، تقویت عضلات، توجه به وضعیت بدن هنگام کار و پرهیز از مصرف دخانیات از اقدامات مفیدی هستند.
همچنین بهتر است هنگام کار طولانی‌مدت، وضعیت بدن مرتب تغییر کند و از نگه داشتن سر در یک حالت برای مدت زیاد پرهیز شود. پیشگیری به معنای تضمین جلوگیری از آرتروز نیست، بلکه هدف آن حفظ عملکرد گردن و کاهش عوامل قابل اصلاح است.
چه زمانی برای آرتروز گردن باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد یا خشکی گردن چند هفته ادامه پیدا کند، با حرکت تشدید شود یا فعالیت‌های روزمره را مختل کند، بهتر است پزشک علت آن را بررسی کند.
مراجعه سریع‌تر در صورت شروع ناگهانی درد شدید، بدتر شدن سریع علائم، ضعف یا سنگینی دست و پا، گزگز همراه با درد گردن یا دست و مشکلات حرکتی اهمیت دارد. اگر مشکل جدید در راه رفتن، کاهش هماهنگی حرکات دست یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع ایجاد شود، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
آرتروز گردن با اسپوندیلوز گردنی چه تفاوتی دارد؟
این دو اصطلاح در بسیاری از منابع برای اشاره به تغییرات فرسایشی ستون فقرات گردنی به کار می‌روند. اسپوندیلوز گردنی اصطلاحی گسترده برای تغییرات وابسته به سن در دیسک‌ها، مهره‌ها و مفاصل گردن است. آرتروز گردن نیز معمولاً به‌طور خاص به تغییرات مفصلی و استخوانی همین ناحیه اشاره دارد. وجود این تغییرات در تصویربرداری به‌تنهایی به معنی داشتن بیماری علامت‌دار نیست.
نتیجه‌گیری
آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردنی نتیجه تغییرات تدریجی در دیسک‌ها، مهره‌ها و مفاصل ستون فقرات گردنی است و با افزایش سن شایع‌تر می‌شود. بسیاری از افراد این تغییرات را بدون علامت تجربه می‌کنند، اما در برخی افراد درد، خشکی و محدودیت حرکتی ایجاد می‌شود و گاهی فشار روی اعصاب یا نخاع علائم جدی‌تری به وجود می‌آورد.
درمان آرتروز گردن در بیشتر موارد با روش‌های غیرجراحی مانند فعالیت مناسب، فیزیوتراپی، ورزش و کنترل درد آغاز می‌شود. اگر ضعف، بی‌حسی، اختلال تعادل، مشکل راه رفتن یا تغییر کنترل ادرار و مدفوع ایجاد شود، نباید آن را به یک درد معمولی گردن نسبت داد و ارزیابی پزشکی ضروری است.
سوالات متداول
- آیا آرتروز گردن با افزایش سن بیشتر می‌شود؟
بله. تغییرات فرسایشی ستون فقرات گردنی با افزایش سن شایع‌تر می‌شوند، اما وجود این تغییرات الزاماً به معنی درد یا ناتوانی نیست. - آیا آرتروز گردن درمان قطعی دارد؟
تغییرات فرسایشی ایجادشده معمولاً به حالت اولیه بازنمی‌گردند، اما می‌توان درد، خشکی و محدودیت عملکرد را با درمان مناسب مدیریت کرد. - آیا ورزش برای آرتروز گردن مفید است؟
تمرین مناسب می‌تواند به حفظ حرکت و تقویت عضلات کمک کند، اما نوع و شدت ورزش باید با وضعیت فرد هماهنگ باشد. - آیا آرتروز گردن باعث سردرد می‌شود؟
در برخی افراد درد و خشکی گردن می‌تواند با سردردی همراه باشد که از پشت گردن شروع می‌شود، اما هر سردردی ناشی از آرتروز گردن نیست. - آیا بی‌حسی دست همیشه از آرتروز گردن است؟
خیر. مشکلات عصبی، بیماری‌های شانه و عوامل دیگر نیز می‌توانند باعث بی‌حسی شوند و در صورت تداوم باید علت آن بررسی شود.
