زگیل دهانی چیست؟ بررسی علل و نشانه ها و روش های درمان

بعضی از گونه‌های ویروس پاپیلومای انسانی یا همان hpv، می‌تواند قسمت‌های مختلف دهان را نیز آلوده کند و زگیل دهانی را به وجود آورد.

درمان زگیل دهانی به روش‌های مختلفی از جمله درمان‌های خانگی، دارویی، لیزر و کرایو تراپی انجام می‌شود که در ادامه مطلب مفصل به توضیح هر یک از آنها می‌پردازیم.

زگیل دهانی چیست؟

زگیل دهانی که به آن oral wart نیز می‌گویند، به شکل زائده‌هایی کوچک و غیر طبیعی در داخل و یا اطراف دهان دیده می‌شود. در تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی  میتوان به این موارد اشاره کرد: از نظر ظاهری، زگیل‌ها به شکل برجستگی‌هایی صورتی رنگ، سفید و‌ گاهی به رنگ پوست هستند.

تفاوت بین زگیل تناسلی و زگیل دهانی

همان طور که می‌دانید ویروس HPV ، حدود ۱۰۰ گونه مختلف دارد، از این تعداد، ۴۰ گونه آن منحصرا بر ناحیه تناسلی، دهان و گلو تاثیر می‌گذارند.

بنابراین، می‌توان گفت تفاوت بین زگیل تناسلی و زگیل دهانی در نوع ویروس نیست و تنها محل ضایعات متفاوت است نه ماهیت آنها.

در اکثر موارد، سیستم ایمنی دهان به دلیل برخورد دائم با ویروس‌ها و باکتری‌های مختلف، هوشیار است و به گونه ای عمل می‌کند که این عوامل بیماری زا بدون ایجاد عفونت، از بین می‌روند.

گاهی ویروس در بدن زنده می‌ ماند و شروع به تکثیر می ‌کند. زگیل دهانی اغلب بدون علامت است و به همین دلیل بعضی افراد دچار سردرگمی می‌شوند و اکثرا از پزشکان می پرسند از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم یا جوش؟ همین موضوع باعث می‌شود کمتر به مراقبت‌های لازم برای پیشگیری از انتقال آن توجه کنند.

اما گاهی علائمی هم مشاهده می‌شود مثل:

• ایجاد زخم‌های دهانی
• درد هنگام بلع
• گلودرد مداوم
• گوش درد

به نقل از healthline ویروس پاپیلومای دهانی (HPV) زمانی رخ می‌دهد که این ویروس وارد یک زخم یا سوراخ در دهان شود. … درمان ممکن است شامل برداشتن زگیل‌ها از طریق جراحی یا کرایوتراپی باشد

روش‌های درمان زگیل دهان چیست؟

زگیل دهان به اندازه زگیل تناسلی رایج نیست و علت آن هم کارآمدتر بودن سیستم ایمنی دهان است؛ سیستم ایمنی هم در جلوگیری از ایجاد عفونت و هم در مقابله با آن، نقش کلیدی را ایفا می‌کند.

ضایعات ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی در دهان به خودی خود خطرناک نیستند اما بعضی از انواع آن می‌توانند به سرطان دهان یا گلو تبدیل شوند. بنابراین درمان زگیل دهان از اهمیت زیادی برخوردار است. درمان زگیل دهانی با هدف تحریک سیستم ایمنی برای مقابله با ویروس hpv، از بین بردن زگیل‌ها و یا هر دو انجام می‌شود.

۱. درمان دارویی برای زگیل دهانی

استفاده از داروهای موضعی و در بعضی موارد داروهای خوراکی، یکی از روش‌های درمان زگیل دهانی است.

با این حال درمان موضعی زگیل دهانی ممکن است دشوار باشد، چرا که گاهی محل رشد ضایعات به گونه ای است که دسترسی به آنها را سخت می‌کند.

رایج ترین داروهایی که در درمان موضعی زگیل به کار می‌رود:

• ایمی کیمود: این کرم موضعی می‌تواند سیستم ایمنی را تحریک کند و به صورت مستقیم و موضعی روی زائده‌های زگیل استفاده می‌شود.

• سالیسیک اسید: سالیسیک اسید در واقع نوعی لایه بردار است که به از بین بردن زگیل‌ها کمک می‌کند اما باید با احتیاط استفاده شود.

• پودو فیلوکس: این محلول هم یکی از داروهای ضد زگیل است که استفاده از آن می‌تواند رشد زگیل‌ها را متوقف کند.

درمان با داروهای خوراکی هم معمولا با هدف کاهش فعالیت ویروس‌ها و کنترل آنها انجام می‌شود. داروهای ضد ویروس مثل آسیکلوویر و ایزوترتینوئین در درمان دارویی زگیل دهانی استفاده می‌شود که برای سرعت بخشیدن به روند بهبود زخم‌ها مفید هستند همچنین استفاده از قرص تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر زگیل هم بنابر توصیه پزشک بسیار موثر است.

۲. کرایوتراپی برای درمان زگیل دهان

یکی از رایج ترین روش‌های درمان زگیل دهان، کرایوتراپی است. Cryotherapy نوعی روش درمانی است که بر پایه سرمای شدید و انجماد انجام می‌شود.

در این روش از گاز نیتروژن و یا دیگر گازهای سرد، برای ایجاد سرما و از بین بردن بافت‌های غیر عادی مثل زگیل دهانی استفاده می‌شود. این روش بسیار ایمن و کم تهاجمی است.

علاوه بر این، کرایوتراپی در درمان دیگر ضایعات پوستی و حتی برخی سرطان‌ها نیز کاربرد دارد.

نحوه انجام کرایوتراپی برای درمان زگیل دهان

در این روش، از نیتروژن مایع ( با دمای منفی  ۱۹۶ درجه سانتی گراد) یا اکسید نیتروژن مایع و گاهی از یخ خشک و در مواردی از دی اکسید کربن و یا آرگون هم استفاده می‌کنند. به کمک یک اسپری، مقداری نیتروژن یا هر کدام از گازهایی که گفته شد، روی زگیل‌ها آزاد می‌شود. سرمای شدیدی که گاز به این ضایعات وارد می‌کند، باعث ایجاد کریستال‌های کوچک یخی روی زگیل‌ها شده و در نهایت زگیل‌ها از بین می‌روند.

مزایای درمان زگیل دهانی با کرایوتراپی

کرایوتراپی یا فریز کردن زگیل‌های دهانی، روشی بسیار کم تهاجمی، ایمن، سریع و به صرفه از نظر هزینه است. همچنین در اکثر موارد نتایج خوب و قابل قبولی را به دنبال دارد. اگر پزشک مهارت کافی در این زمینه را داشته باشد، می‌تواند بدون درد و با کمترین عوارض، زگیل‌ها را از بین ببرد. در مواردی که زگیل‌ها به صورت پراکنده در دهان گسترش پیدا کرده باشند، کرایوتراپی می‌تواند بهترین روش درمانی باشد.

عوارض کرایوتراپی

همان طور که‌ گفتیم استفاده از کرایوتراپی برای درمان زگیل دهان ایمن است و معمولا عوارض جدی ایجاد نمی‌کند. تنها ممکن است کمی سوزش، درد و قرمزی در ناحیه مورد نظر ایجاد شود.

مراقبت‌های بعد از کرایوتراپی زگیل دهانی

• کرم‌ها یا داروهایی که پزشک تجویز کرده است را استفاده کنید.
• به ناحیه درمان دست نزنید و آن را فشار ندهید.
• تا چند روز از خوردن غذاهای داغ و یا سفت خودداری کنید تا ناحیه درمان تحریک نشود.
• بهداشت دهان و دندان را همچنان رعایت کنید؛ به آرامی مسواک بزنید و از دهانشویه‌های بدون الکل استفاده کنید.
• سیگار نکشید تا روند بهبودی به خوبی طی شود.
• الکل مصرف نکنید.
• در جلسات بعدی که پزشک تعیین می‌کند تا بر روند درمان کامل زگیل‌ها نظارت داشته باشد، شرکت کنید.

۳. درمان زگیل دهانی با لیزر

لیزر درمانی هم یکی از راه‌های درمان زگیل دهانی و زگیل تناسلی در زنان است که نتایج خوبی داشته است. این روش موثر و سریع، در مواردی انجام می‌شود که اندازه زگیل‌ها بزرگ بوده و یا نسبت به سایر درمان‌های انجام شده، مقاومت کرده باشد.

همچنین برای درمان آن دسته از ضایعاتی که در نواحی از دهان با دسترسی سخت قرار دارند، لیزر درمانی می‌تواند بهترین روش باشد.

اما با توجه به حساس بودن آن باید توسط‌ پزشک متخصص و مجرب انجام شود، تا علاوه بر دستیابی به نتایج قابل قبول عوارضی هم ایجاد نشود.

روش انجام لیزر درمانی برای زگیل دهانی

ابتدا لازم است بررسی‌های مورد نیاز انجام شود تا پزشک تشخیص دهد لیزر درمانی مناسب است‌. برای انجام این روش معمولا از بی حسی استفاده می‌شود تا احساس درد و ناراحتی به حداقل برسد. پزشک با کمک دستگاه لیزر مناسب، زگیل‌ها را هدف قرار می‌دهد. حرارت ناشی از پرتوهای لیزر، بافت زگیل‌ها را تخریب کرده و آنها را از بین می‌برد. پس از پایان کار لیزر درمانی امکان دارد ناحیه تحت درمان کمی ملتهب و حساس شود، اما در مدت کوتاهی از بین می‌رود و جای نگرانی وجود ندارد.

مزایای درمان زگیل دهانی با لیزر چیست؟

1. لیزر درمانی دقت بالایی دارد و پزشک می‌تواند به صورت دقیق و بدون آسیب به قسمت‌های دیگر، زگیل‌ها را از بین ببرد.
2. این روش بسیار کم تهاجمی بوده و به برش و یا جراحی نیاز ندارد.
3. طرز کار لیزر به گونه ای است که عروق کوچک خونی در حین کار بسته می‌شود، بنابراین خونریزی بسیار کمی خواهد داشت.
4. خطر عفونت در لیزر درمانی تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کند.
5. بهبودی سریع تر و دوران نقاهت کوتاه، از دیگر مزایای درمان زگیل دهان با لیزر است.

مراقبت‌های لازم بعد از انجام لیزر برای درمان زگیل دهانی

اگر چه لیزر درمانی کم ریسک و بدون عوارض خاصی انجام می‌شود اما انجام مراقبت‌های بعد از آن هم اهمیت زیادی دارد.

• تا چند روز بعد از لیزر از خوردن غذاهای داغ، تند و یا ترش و همچنین مواد غذایی سفت اجتناب کنید. این مواد غذایی می‌توانند منجر به تحریک و التهاب نواحی تحت درمان شوند.
• از هرگونه فشار و لمس نواحی درمان شده خودداری کنید.
• داروها و یا دهانشویه‌های مخصوصی که پزشک تجویز کرده، با دقت مصرف کنید.
• همچنان بهداشت دهان و دندان خود را به خوبی رعایت کنید.
• اگر با علائم غیر عادی مثل دردهای شدید، خونریزی و یا علائم عفونت روبرو شدید، سریعا به پزشک خود مراجعه کنید.
• گاهی با توجه به تعداد و گسترش زیاد زگیل ‌ها در دهان، لازم است چند جلسه لیزر درمانی انجام شود.

۴. درمان زگیل دهانی با فتودینامیک تراپی

فتودینامیک تراپی یک روش درمانی جدید است که به کمک لیزر انجام می‌شود و طبق مطالعات انجام شده بسیار موثر است و می‌تواند از بازگشت زگیل‌ها هم پیشگیری کند.

در این روش زگیل‌ها با ماده ای حساس به نور پوشانده می‌شوند، سپس با کمک لیزر، نور خاصی را روی آن اعمال می‌کنند و به این ترتیب زگیل را از بین می‌برد.

برای رسیدن به نتایج مطلوب با کمک این روش، ممکن است به چند جلسه فتودینامیک تراپی نیاز باشد.

۵. درمان زگیل دهانی با تزریق اینترفرون آلفا b۲

همان طور که قبلا گفتیم، گاهی درمان زگیل دهانی با کمک تقویت و تحریک سیستم ایمنی یا به اصطلاح ایمونوتراپی، انجام می‌شود.

تزریق اینترفرون آلفا b۲، یکی از این روش‌هاست؛ این ماده در واقع نوعی پروتئین طبیعی است که سلول‌های بدن می‌توانند آن را به شکل طبیعی تولید کنند. این پروتئین نقش زیادی در تحریک و تقویت سیستم ایمنی بدن دارد.

برای درمان زگیل دهانی، اینترفرون آلفا را به شکل مستقیم به زگیل‌ها تزریق می‌کنند. این کار علاوه بر اینکه باعث از بین رفتن زگیل‌های دهانی می‌شود، می‌تواند از پیدایش دوباره آنها نیز جلوگیری کند.

۶. درمان زگیل دهانی با جراحی

در مواردی که زگیل‌ها پیشرفت زیادی کرده و یا به دیگر درمان‌ها مقاوم شده باشند، از روش جراحی مانند درمان زگیل تناسلی استفاده می‌شود.

در این روش به کمک تیغ جراحی زگیل‌ها را برمی‌دارند که یک روش تهاجمی محسوب می‌شود .

سوزاندن زگیل‌ها با جریان الکتریکی یا الکتروکوتر هم بخشی از درمان جراحی محسوب می‌شود و گاهی کاربرد دارد.

به نقل از Healthline: «درمان ممکن است شامل برداشتن زگیل‌ها از طریق جراحی یا کرایوتراپی باشد.»

۷. درمان خانگی زگیل دهانی

درمان خانگی زگیل دهانی را نمی‌توان درمان موثر و قطعی مانند درمان زگیل تناسلی در خانه دانست بلکه این روش‌ها تنها به کاهش علائم و یا کوچک تر شدن زگیل‌ها کمک می‌کنند و تنها در موارد خفیف کاربرد دارد.

به یاد داشته باشید قبل از استفاده از هر کدام از این درمان‌های خانگی، با پزشک مشورت کنید.

• سرکه سیب
  سرکه سیب به دلیل خاصیت اسیدی که دارد ممکن است در کاهش زگیل‌های دهانی هم موثر باشد. برای استفاده از آن به کمک یک پنبه آن را روی زگیل‌ها قرار دهید و این کار را هر روز ادامه دهید.

• روغن درخت چای
  گفته می‌شود روغن درخت چای خاصیت ضدالتهاب و ضد ویروسی دارد، به همین دلیل می‌تواند به درمان زگیل دهانی کمک کند.

• سیر
  خواص ضدباکتری و ضد ویروسی سیر برای همه شناخته شده است، شما می‌توانید یک حبه سیر را له کرده و مستقیما روی زگیل‌ها قرار دهید.

• ژل آلوئه ورا
  ژل آلوئه ورا به دلیل خاصیت ضدالتهاب و تسکین دهنده ای که دارد، ممکن است در کاهش علائم و درد ناشی از زگیل دهانی موثر باشد.

نکته: در بحث استفاده از روش‌های خانگی برای درمان زگیل دهانی باید چند نکته را در نظر داشته باشید:

• از دستکاری و یا کندن زگیل‌ها با دست خودداری کنید چرا که باعث گسترش آنها می‌شود.
• درمان‌های خانگی برای همه افراد موثر نیست و اگر باعث بدتر شدن علائم شد باید فورا به پزشک مراجعه کنید.
• اگر متوجه رشد بیشتر زگیل ها و عدم پاسخ به درمان‌ها شدید، پزشک خود را در جریان قرار دهید.

بهترین درمان زگیل دهانی کدام  روش است؟

تا اینجای مطلب درباره انواع روش‌های رایج برای درمان زگیل دهانی صحبت کردیم. شاید سوال شما هم باشد که بهترین درمان زگیل دهان چیست؟

انتخاب بهترین روش درمان برای هر فرد متفاوت است و  به محل رشد، اندازه، شدت و پیشرفت زگیل بستگی دارد.

در هر صورت درمان باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود چرا که در مواردی درمان زگیل تنها با روش‌های بسیار تخصصی امکان پذیر است.

درمان فوری زگیل دهان

احتمالا تا این قسمت از مطلب متوجه شده اید که درمان فوری زگیل دهان ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی، ممکن نیست و همه روش‌های درمانی زمان بر بوده و دارای دوران نقاهت هستند.

بنابراین در طول دوره درمان و بهبودی باید صبور باشید و طبق توصیه های پزشک عمل کنید.

جدیدترین روش درمان زگیل دهان

این روزها پزشکان و متخصصان تلاش می‌کنند با کمک ترکیبی از درمان‌های گفته شده به درمان زگیل دهانی و پیشگیری از بروز دوباره آن کمک کنند.

معمولا روش‌های درمانی موثرتر و در عین حال کم تهاجمی تر، به عنوان جدیدترین روش درمان زگیل دهان شناخته می‌شوند.

برای مثال لیزر درمانی یکی از پیشرفته ترین روش‌های درمان زگیل دهان است، این روش اگر به همراه ایمونوتراپی انجام شود احتمال عود مجدد زگیل را هم تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

درمان قطعی زگیل دهان

چه زمانی می‌توان به درمان قطعی زگیل دهان دست پیدا کرد؟ با توجه به این که زگیل‌های دهانی تمایل زیادی به بازگشت و رشد مجدد دارند، آیا درمان قطعی آنها ممکن است؟

این ها سوالاتی هستند که شاید ذهن شما را نیز درگیر کرده باشند. درمان قطعی زگیل دهان به معنی حذف کامل ویروس hpv از بدن است. متاسفانه تا کنون درمان قطعی و تضمین شده ای برای زگیل دهانی ارائه نشده است.

اما روش‌های درمانی موجود به از بین رفتن زگیل‌ها، جلوگیری از رشد مجدد و گسترش آنها و همچنین کاهش علائم ناشی از زگیل دهانی، کمک زیادی کرده و بسیار موثر هستند.

یک ترکیب موثر از درمان‌های پزشکی و تقویت سیستم ایمنی بدن به همراه انجام پیشگیری‌های لازم، در مدیریت و بهبودی زگیل دهانی بسیار موثر است.

پزشک برای درمان زگیل دهانی

اگر احساس می‌کنید به زگیل دهانی مبتلا شده اید، مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص دقیق تر و درمان مناسب، ضروری است.

با مراجعه به موقع  به پزشک و انجام توصیه‌های درمانی، می‌توانید به صورت موثر بیماری را کنترل کرده و از هرگونه عوارض بعدی جلوگیری کنید.

بعد از درمان زگیل دهانی هم لازم است به صورت دوره ای برای بررسی عود مجدد زگیل‌ها، به پزشک مراجعه کنید.

توصیه نهایی 

برای درمان زگیل دهانی از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود، مثل لیزر درمانی، کرایوتراپی و همچنین درمان‌های دارویی مختلف.

اگرچه احتمال عود یا بازگشت مجدد زگیل‌ها وجود دارد اما درمان‌های گفته شده تا حد زیادی موثر هستند و حتی می‌توانند از رشد مجدد زگیل پیشگیری کنند.

بهترین روش درمان hpv دهان برای هر فرد متفاوت خواهد بود و پزشک با بررسی‌هایی انجام شده، آن را تشخیص می‌دهد.

فراموش نکنید قبل از انجام هر گونه درمان ابتدا به پزشک متخصص مراجعه کنید.

سوالات متداول درمان زگیل دهانی

1. آیا زگیل دهانی خطرناک است؟
   ضایعات حاصل از زگیل به خودی خود خطرناک نیست اما بعضی از انواع ویروس hpv با سرطان مرتبط هستند، به همین دلیل به تشخیص پزشک نیاز است.
2. آیا واکسن hpv در درمان زگیل دهانی موثر است؟
   واکسیناسیون hpv یا همان واکسن گارداسیل از راه‌های پیشگیری محسوب می‌شود و در درمان زگیل دهانی و یا زگیل تناسلی نقشی ندارد.
3. لیزر درمانی برای درمان زگیل دهانی چه عوارضی دارد؟
   درمان زگیل دهان با کمک لیزر روشی کم تهاجمی و با کمترین عوارض است. ممکن است تنها کمی التهاب و سوزش در ناحیه درمان را به همراه داشته باشد.
4. تفاوت آفت دهان با زگیل دهانی چیه؟
   آفت دهان ضایعه‌ای کوچک، دردناک و غیرواگیر است که معمولاً خودبه‌خود بعد از چند روز بهبود می‌یابد. زگیل دهانی توسط ویروس HPV ایجاد می‌شود، برآمده و قابل انتقال است و نیاز به درمان پزشکی دارد.

منابع:

healthline
Mayo Clinic

بازبینی علمی توسط: سپیده مساعدی کارشناس مامایی